BẠN CÓ BIẾT MẠNG XÃ HỘI ĐANG THAO TÚNG BẠN KHÔNG?

MẠNG XÃ HỘI VÀ SỰ THAO TÚNG

Chắc hẳn với thời đại của sự bùng nổ về mặt công nghệ thì mạng xã hội không còn quá xa lạ với tất cả chúng ta, từ học sinh cho đến người đã về hưu. Mọi người ai cũng biết đến những nền tảng kết nối phổ biến ở Việt Nam như Facebook, Zalo, Youtube,.. Đến những mạng xã hội nổi tiếng thế giới như Twitter, Wechat, Tumblr,.. Thế nhưng, bạn có thật sự thông hiểu truyền thông?

Có nhiều loại hình, tuy nhiên điểm chung thường tập trung vào các vấn đề sau: Người dùng tự cung cấp nội dung, ý tưởng và chia sẻ rộng rãi trên mạng xã hội. Nhờ lợi ích của mạng xã hội sẽ giúp họ chia sẻ những câu chuyện cá nhân, các tấm hình, video đến với mọi người đã kết nối trên mạng. [1]

Thế nhưng, bất cứ chuyện gì cũng có 2 mặt, vậy mặt trái của mạng xã hội là gì, ngoài những tin tức mà chúng ta đều thấy rất nhiều về việc “nghiện” và trầm cảm vì mạng xã hội,…

Thực tế, ngành công nghệ đang tồn tại một vấn đề mà chỉ những ai làm trong ngành mới biết đến. Nó chưa có một cái tên cụ thể cũng như chưa có liên quan rõ ràng đến nguồn nào, thế nhưng cách mà nó hoạt động là lý do khiến chúng ta thường xuyên thấy các cựu nhân viên làm ở Facebook hay Twitter cứ liên tục muốn “lột trần” công ty.

CHÚNG TA LÀ GÌ TRÊN MẠNG XÃ HỘI?

Đề mục này không nói đến việc ta là người bán hàng online hay là người có sức ảnh hưởng trên các nền tảng công cộng, mà nói về việc chúng ta được xem là gì. Một số có thể biết mạng xã hội kiếm tiền nhờ vào quảng cáo, thế nên khách hàng của mạng xã hội là những doanh nhân – người chi trả cho những quảng cáo đó. Vậy chúng ta – những người dùng mạng xã hội thì là gì với nó? Chúng ta chính là thứ bị bán đi. 

Có một câu nói kinh điển từ những thập niên 1970: “Nếu như bạn không chi trả cho sản phẩm, thì bạn chính là sản phẩm”

Nói rõ hơn, hầu hết ta nghĩ những thứ online là miễn phí, kể cả dịch vụ như Google, Email.

Thế nhưng không phải, chúng được nhà quảng cáo chi trả, và tại sao nhà quảng cáo lại trả tiền cho những công ty đó? Chính là để hiển thị quảng cáo cho ta xem. Sự chú ý của chúng ta là sản phẩm được bán, chưa hết, những thông tin của chúng ta về độ tuổi, giới tính, địa điểm, những thứ mà mạng xã hội buộc chúng ta điền vào khi đăng ký tạo tài khoản, tất cả đều được bán đi.

“Khoan đã! Những điều này thì có vấn đề gì to tát đâu? Cũng chỉ vài thông tin nhỏ của bản thân và xem một ít quảng cáo. Đổi lại với lợi ích mà chúng đem tới cho tôi”.

Đó chưa phải tất cả những gì mà mạng xã hội làm với chúng ta.

THỊ TRƯỜNG KINH DOANH HÀNH VI CON NGƯỜI:

THEO DÕI VÀ PHÂN TÍCH:

Đã bao giờ bạn thấy bài báo về mạng xã hội như đã “nghe lén” ta chưa? Ví dụ như giờ ra chơi, bạn rời lớp, cầm theo điện thoại. Bạn đến canteen và nhắc đến kẹo Mentos với bạn bè. Lát sau khi bạn quay lại lớp và lướt web, bạn thấy bài quảng cáo về kẹo Mentos. Bạn có thể hơi ngờ ngợ nhưng cũng không để ý mấy vì có lẽ chỉ là trùng hợp. Thế nhưng, có thật sự là trùng hợp không?

Tất cả những thứ mà bạn làm ở trên mạng đều đang bị quan sát, theo dõi và phân tích. Không những thế, mọi hành động đều được giám sát và ghi lại. Ví dụ như chính xác bao nhiêu giây bạn nhìn vào bức ảnh đó và lướt tiếp.

DỰ ĐOÁN HÀNH VI:

Tik Tok là một trong các phương tiện thông tin dự đoán hành vi con người rất chính xác. Bạn chỉ cần cho thông tin về những chủ đề mà bạn muốn xem. Sau đó, ở mục “Dành cho bạn” sẽ hiện ra vô số những video ngắn mà bạn quan tâm. Tất nhiên, sự chính xác đó ngày càng tăng lên khi bạn cứ tiếp tục xem và nhấn “yêu thích”. Ngày qua ngày, hệ thống biết được bạn thích gì, khi vui buồn thì xem gì. Quan trọng nhất là quảng cáo lúc nào thì cơ hội cao nhất là bạn mua.

“Gieo hành động gặt thói quen, gieo thói quen gặt tính cách, gieo tích cách gặt số phận.”

Với những thông tin về hành vi, được đưa vào hệ thống phân tích mà không có sự giám sát của con người. Trên cơ sở đó, máy móc và hệ thống bắt đầu đưa ra những dự đoán chuẩn xác hơn, đầu tiên là về bài đăng tiếp theo mà ta sẽ xem sau đó sẽ dần dần dự đoán về những việc ta làm và cả định hình tính cách của ta.

Thế giới thế kỷ 21 đã được tạo ra mà kết nối online là việc không thể thiếu, nhất là với giới trẻ. Cách duy nhất mà mạng xã hội tạo ra tiền khi hai người bất kì kết nối với nhau, là nhờ vào bên thứ 3 tài trợ. Có nghĩa là có sự xuất hiện của mánh khóe. Dần dần, với quy mô toàn cầu, một thế hệ được tạo ra và phát triển trong một bối cảnh. Mà trong đó, ý nghĩa của giao tiếp lẫn văn hóa, chính là sự thao túng.

TÀI LIỆU THAM KHẢO:

[1] Nguyen K. (n.d.). Lợi ích và tác hại đối với giới trẻ của mạng xã hội là gì? Kết Nối Việc. Retrieved October 15, 2021,

Orlowski, Jeff. 2020. The Social Dilemma. Exposure Labs, Argent Pictures, The Space Program

Người viết: Huỳnh Thanh Trà