Posts

THƯ VIỆN KẾT NỐI (HUMAN LIBRARY) – PHÁ BỎ ĐỊNH KIẾN VÀ PHÁN XÉT

Từ khoảng thế kỷ thứ 3 trước Công Nguyên, thư viện truyền thống [1] đã được sinh ra nhằm mục đích lưu giữ nguồn tri thức vô tận qua tài liệu, sách vở và chúng được soạn thảo bởi nhiều nhóm học giả chuyên môn từ các quốc gia khác nhau. Qua thời gian, thư viện truyền thống đã đóng vai trò quan trọng cho sự trao đổi giữa con người với nguồn thông tin rộng lớn qua hình thức sách in giấy đến các thiết bị công nghệ hiện đại. Nhưng ngoài mô hình thư viện truyền thống chúng ta thường biết đến, một số quốc gia trên thế giới đang phát triển một mô hình thư viện đặc biệt – nơi bạn có thể trò chuyện và đối thoại trực tiếp với những “cuốn sách sống”.

Ronni Abergel, người sáng lập của Thư viện kết nối đã chia sẻ trong buổi trao đổi với Giving Back Podcast đặt câu hỏi: “Chúng ta làm sao để hiểu người khác nếu như chúng ta không tạo cơ hội để tìm hiểu nhau?” [2]

NGUỒN GỐC CỦA THƯ VIỆN KẾT NỐI

Trở về năm 1993, một nhóm năm bạn trẻ người Đan Mạch đã lập nên dự án “Stop Volden” (tiếng Đan Mạch nghĩa là: Chấm dứt bạo lực), được khơi nguồn cảm hứng từ Stop the Violence Movement của Mỹ, với mong muốn ngăn chặn bạo lực tại đất nước của họ. [3]

Họ nhận thấy rằng phòng chống bạo lực là một quá trình tìm về nguồn gốc của hành động bạo lực cũng như những quy chuẩn của xã hội đã cho phép hành động ấy tiếp diễn. Hơn nữa, họ nhận thấy bạo lực, phân biệt chủng tộc, chủ nghĩa bài Do Thái hay nghiện ma túy trong giới trẻ đang lan tràn khắp thế giới. Vì vậy, họ muốn nỗ lực kêu gọi nâng cao nhận thức và lan truyền một hiện tại tốt đẹp hơn. Ngoài ra, họ không tin bất kỳ ai có thể gây ra bạo lực chỉ bởi chính họ muốn làm như vậy.

Bên cạnh tuyên truyền và chia sẻ về những băn khoăn về bạo hành với giới trẻ ở các trường học, câu lạc bộ và lễ hội, nhóm năm bạn trẻ còn đối thoại với nhóm tạo ảnh hưởng đến giới trẻ như gia đình, giáo viên, công nhân viên chức, cảnh sát, thành viên câu lạc bộ, bạn bè,v.v để có một góc nhìn sâu sắc về quan điểm của họ. Nhờ tiếp cận những nhóm này, họ bắt đầu nhận được những phản hồi tích cực về dự án và cách nhìn nhận của cộng đồng đối với bạo lực. Họ cũng nhận thấy không gian lễ hội âm nhạc là nơi mọi người có thể thoải mái chia sẻ các vấn đề chung và nỗi sợ hãi của chính họ, dù bạn là người Pakistan, Morocco hay Đan Mạch. Dần dần, họ bắt đầu thành công hơn khi đối thoại trực tiếp với nhiều nhóm đối tượng ở trường học cũng như ở các buổi diễn thuyết khắp nơi trong nước.

Năm 2000, Ronni Abergel và ba bạn trẻ người Đan Mạch đã tổ chức sự kiện nâng cao nhận thức về bạo lực dành cho giới trẻ qua các hoạt động đối thoại trực tiếp tại lễ hội Roskilde. Sự kiện đề cao tinh thần chống bạo lực và khuyến khích những cá nhân đến từ nhiều hoàn cảnh khác nhau chia sẻ về vấn đề này cũng như nhìn nhận những định kiến, thành kiến sẵn có của người tham gia khi đang đối thoại trực tiếp. Sự kiện này cũng là tiền đề cho sự thành lập Tổ chức Thư viện Kết nối do Ronni Abergel là người sáng lập tại Đan Mạch. Đến nay, Thư viện đã có mặt ở hơn 80 quốc gia trên toàn thế giới. [4]

THÁCH THỨC CÁC ĐỊNH KIẾN XÃ HỘI, KHUÔN MẪU

Thư viện Kết nối được thành lập với mục đích thách thức các định kiến xã hội, khuôn mẫu có sẵn về con người và cởi mở góc nhìn với những cá nhân thường bị “dán nhãn” bởi xã hội và cộng đồng. Mọi người có thể mượn “sách” từ thư viện và tìm hiểu “cuốn sách” trong một khoảng thời gian nhất định. “Sách” ở thư viện sẽ là những cuốn sách sống mà bạn chẳng thể tìm thấy ở đâu khác. Hơn nữa, vai trò của “cuốn sách” là chia sẻ câu chuyện, quan điểm và góc nhìn của họ về việc bị đánh giá, sau đó trả lời các câu hỏi đến từ người nghe [5].

“Đừng phán xét cuốn sách qua trang bìa của nó” là phương châm của Thư viện Kết nối. Thư viện là không gian an toàn dành cho những người sẵn lòng giúp đỡ và hỗ trợ nhau khi thế giới bên ngoài đầy thử thách và lo sợ. Đó cũng là nơi bạn tìm thấy một cộng đồng với những cá nhân đến từ nhiều tầng lớp, hoàn cảnh khác nhau.

Khi bạn đăng ký trở thành bạn đọc của Thư viện Kết nối, bạn có thể lắng nghe những câu chuyện từ các cá nhân chịu nhiều “định kiến” trong xã hội: người vô gia cư, người tị nạn, người mắc chứng tự kỷ, người theo chủ nghĩa khỏa thân…. Bạn được trải nghiệm cách nhìn cuộc sống bằng lăng kính của nhân vật, đặt mình vào câu chuyện của nhân vật và cảm thông sẻ chia với họ.

Một “cuốn sách” bị dán nhãn HIV+ chia sẻ trên trang web Human Library: “Không ít người nghĩ đến việc tới gần hay chạm vào người tôi sẽ rất nguy hiểm. Người khác còn tránh tôi như tránh tà. Điều này không có nghĩa là họ là những người tồi tệ, mà nó khiến tôi phải giữ bí mật này trong rất nhiều năm trời. Khi bạn sợ đến gần tôi, tôi cảm thấy tổn thương hơn gấp nhiều lần so với việc chịu đựng căn bệnh.” [6] Qua lời chia sẻ công khai này, Thư viện Kết nối muốn trao cơ hội cho tất cả mọi người để họ có thể lên tiếng và trải lòng về những trải nghiệm, khó khăn mà họ đã gặp phải khi bị “dán nhãn” bởi xã hội và mong muốn người nghe hãy tìm hiểu thấu đáo trước khi phán xét một ai đó qua bề ngoài hay căn bệnh của họ.

CÁNH CỬA MỞ CHO GÓC NHÌN MỚI

Carl Jung từng bàn về cuộc đối thoại giữa người với người trong một nhóm xã hội: “Đối thoại giữa hai cá thể giống như hai loại hóa chất tiếp xúc với nhau: nếu có bất kỳ phản ứng hóa học nào xảy ra, cả hai đều được “khai sáng””. Nhờ Thư viện Kết nối, rất nhiều cuộc đối thoại về các vấn đề nhạy cảm cũng như quan điểm khác biệt đã giúp họ nâng cao sức mạnh tinh thần và khả năng thấu hiểu qua các câu chuyện được kể. [7]

Trong bài nghiên cứu Thạc sỹ của Handke, A.L [8], tác giả đã kết luận cuộc đối thoại giữa những nhóm người từ các tầng lớp khác nhau trong xã hội tại Thư viện Kết nối đã mang lại ảnh hưởng tích cực cho chính họ và cả cộng đồng. Một phụ nữ người Mỹ đã trò chuyện với một người mù ở Thư viện Kết nối tại Groningen chia sẻ: “Sự kiện này thật tuyệt. Tôi đặc biệt yêu thích trải nghiệm chia sẻ và trò chuyện một cách chân thành về nỗi lo lắng của tôi với những người đến từ các hoàn cảnh khác”, hay một phụ nữ người Ai Cập sau khi lắng nghe một người tị nạn kể lại: “Tôi thích sự kiện này bởi nó phá bỏ những khuôn mẫu, nhìn nhận sai của tôi về người khác, những người tôi ít khi gặp trong đời thường.”

“Mỗi người là một cuốn sách. Mỗi chúng ta đều có những vỏ bọc và bên trong chiếc vỏ ấy, chúng ta có những câu chuyện của riêng mình.”, Ronni Abergel từng chia sẻ [2]. Khi bạn cởi bỏ những định kiến của chính mình, sẵn lòng lắng nghe và kết nối với những người bạn mới, bạn có thể hiểu rõ hơn về những gì họ nghĩ, tin tưởng và mơ ước.

Hiện nay ở Việt Nam, có một số dự án và tổ chức đề cao sự thấu hiểu và phá vỡ định kiến, kì thị của xã hội trong cuộc sống. Chẳng hạn, một trong những giá trị cốt lõi của Knowmads Hanoi (thành lập từ năm 2013) là sự giao tiếp chân thành, cởi mở và tôn trọng để những người tham gia có một không gian an toàn, không phán xét, có thể chia sẻ và kết nối bằng sự thấu cảm [9]. Cùng chung giá trị cốt lõi với Knowmads Hanoi, dự án Bảo tàng Thấu Cảm ở Hà Nội (được khơi nguồn cảm hứng từ mô hình Bảo tàng Thấu Cảm tại Anh) được tổ chức lần đầu tiên năm 2017 là triển lãm chia sẻ những hiện vật, câu chuyện của nhiều cá nhân đến từ nhiều hoàn cảnh khác nhau. Những cá nhân này có thể đến từ nhóm bị kỳ thị và “dán nhãn” nhiều nhất trong xã hội như: người bán dâm, người trầm cảm, người khuyết tật,v.v. Bảo tàng mong muốn mỗi người trải nghiệm có thể cởi bỏ những định kiến, phán xét của bản thân để thông cảm, thấu cảm với người khác. [10]

Bên cạnh một số ví dụ về tổ chức và dự án Việt Nam được xây dựng dựa trên tinh thần kết nối bằng thấu cảm và sự cởi mở không phán xét, một số dân tộc thiểu số ở Việt Nam cũng có văn hóa lắng nghe và chia sẻ tương tự như vậy. Đặc biệt, ở các buôn làng Tây Nguyên, già làng là người được kính trọng, thường sẵn lòng lắng nghe những khó khăn và xung đột giữa các thành viên trong khu làng. Khi biết có bất đồng ở gia đình nào, ông sẽ đến lắng nghe, tìm hiểu câu chuyện của từng người, sau đó phân xử, góp ý một cách phù hợp. Nhờ vậy, cuộc sống gia đình trong buôn làng êm ấm, hòa thuận hơn, người dân chăm chỉ làm việc và xây dựng tinh thần đoàn kết. [11]

Từ đây, chúng ta có thể nhìn thấy điểm chung về sứ mệnh của Thư viện Kết nối ở Đan Mạch và một số dự án, tổ chức (đã được nêu trên) cũng như văn hóa lăng nghe, chia sẻ của dân tộc thiểu số ở Việt Nam. Họ đều mong muốn và khích lệ mỗi cá nhân có thể cởi mở lắng nghe và chia sẻ để nhìn nhận những giá trị khác biệt và trải nghiệm của người khác; từ đó, chúng ta có cái nhìn mới mẻ và hiểu hơn về người khác.

Tác giả: Kiều Khanh

—

Tài liệu tham khảo:

[1] Antonio Marco Martínez. (2014). The library is Greek creation. Retrieved from http://www.antiquitatem.com/en/the-library-of-alexandria-prolomaeus/

[2] Ronni Abergel. Don’t judge a book by its cover. Giving Back Podcast. Retrieved from

http://givingbackpodcast.com/178-dont-judge-book-cover-ronni-abergel-human-library/

[3] The Stop the Violence in Denmark: An example for peer-led youth initiative. Retrieved from từ http://www.eycb.coe.int/domino/051.html

[4] Meghan Jones. (2017). At this Library, you can “borrow” people instead of books. Retrieved from https://www.rd.com/article/human-library/

[5] Lene Rimestad. (2020). Unjudge someone at the Human Library. Retrieved from

https://humanlibrary.org/unjudge-someone-at-the-human-library/

[6] Nick Lorentzen. (2018). HIV+. Retrieved from https://humanlibrary.org/books/hiv/

[7] Rahul Pardasani, William Rivera. (2017). Human Library: An anti-oppressive tool –  Implementation guidelines of Human Library.

[8] Handke, A.L. (2017). Don’t judge a book by its cover – Impact evaluation of a Human Library.

[9] Knowmads Hanoi. Retrieved from http://www.knowmads.vn/about.html

[10] Trang Anh. ( 2018). Bảo tàng Thấu cảm: Nơi từ bỏ sự phán xét để thấu cảm. Truy cập ngày 14 tháng 9 năm 2020 tại

https://www.dkn.tv/khac/bao-tang-thau-cam-noi-tu-bo-su-phan-xet-de-thau-cam.html

[11] Lê Nhuận. (2017). Tây Nguyên: Những già làng uy tín. Truy cập ngày 17 tháng 9 năm 2020 tại https://baodansinh.vn/tay-nguyen-nhung-gia-lang-uy-tin-64507.htm

MỘT ĐIỀU NGẠC NHIÊN: GOOGLE HỌC ĐƯỢC TỪ NHÂN VIÊN CỦA MÌNH MANG Ý NGHĨA NHƯ THẾ NÀO ĐỐI VỚI CÁC BẠN TRẺ NGÀY NAY

Khi nói về các kỹ năng cần thiết của thế kỷ 21, mọi người thường cho rằng học sinh cần học thành thạo các môn STEM – bao gồm Khoa học, Công nghệ, Kỹ thuật và Toán học – và học cách viết mã số. Vì đa số công việc đều cần những kỹ năng này. Hóa ra những gì sinh viên cần biết và có thể làm hoàn toàn được đơn giản hóa. Đáng ngạc nhiên, điều này được chứng minh bởi Google.

Bài viết này giải thích những gì Google đã học được từ nhân viên của mình và điều đó có ý nghĩa như thế nào đối với sinh viên trên toàn quốc. Đồng thời, tác giả của bài viết là Cathy N. Davidson, giám đốc sáng lập của “Sáng kiến ​​Tương lai”, một giáo sư trong chương trình tiến sĩ bằng tiếng Anh tại Trung tâm Sau đại học, CUNY. Cô là tác giả của cuốn sách, “Nền Giáo dục mới: Làm sao để cách mạng hóa trường đại học để chuẩn bị một thế hệ Sinh viên thích ứng với dòng chảy của thế giới. ” Cô cũng là thành viên trong ban điều hành của Quỹ Mozilla, và được Tổng thống Barack Obama bổ nhiệm vào Hội đồng Quốc gia về Nhân văn.

GOOGLE ĐÁNH GIÁ NĂNG LỰC CỦA NHÂN VIÊN DỰA TRÊN YẾU TỐ GÌ?

Ở Mỹ, học sinh hầu hết đang lo lắng hoàn thành bài luận về “ Tôi ước muốn trở thành người như thế nào?” để nộp đơn vào đại học. Các bạn được gia đình và các chuyên gia khuyên rằng hãy viết nhiều về STEM( Khoa học, Công nghệ, Kỹ thuật và Toán học). Mọi người khẳng định đó là cách duy nhất để dễ dàng tuyển chọn. Nhưng hai nghiên cứu gần đây nói về thành công tại nơi làm việc cho ra kết quả trái ngược với sự hiểu biết thông thường về “kỹ năng cứng”. Đáng ngạc nhiên, nghiên cứu này đến từ công ty được xác định là tiếp cận STEM nhiều nhất: Google.

Sergey Brin và Larry Page, hai nhà khoa học máy tính lỗi lạc đồng thành lập công ty của họ với niềm tin rằng chỉ những nhà công nghệ mới có thể hiểu được công nghệ. Ban đầu, Google thiết lập các thuật toán tuyển dụng của mình để sắp xếp các sinh viên thuộc ngành khoa học máy tính có điểm cao nhất từ ​​các trường đại học khoa học ưu tú.

Sergey Brin và Larry Page

Vào năm 2013, Google đã lấy dữ liệu tuyển dụng, sa thải và thăng chức để xử lý và kiểm chứng giả thuyết của mình kể từ khi công ty được thành lập vào năm 1998. Project Oxygen khiến mọi người kinh ngạc khi kết luận rằng, trong số tám phẩm chất quan trọng nhất của những nhân viên hàng đầu của Google, khả năng chuyên môn về STEM xếp vị trí cuối cùng. Bảy đặc điểm hàng đầu của sự thành công tại Google đều là các kỹ năng mềm: kỹ năng đào tạo giỏi; giao tiếp và lắng nghe tốt; có hiểu biết sâu sắc về người khác (bao gồm những giá trị và quan điểm khác nhau của họ); có sự đồng cảm và ủng hộ đồng nghiệp của mình; là một nhà tư duy phản biện và giải quyết vấn đề tốt; và có thể tạo sự liên kết giữa những ý tưởng phức tạp.

Nguồn: Google.

Những đặc điểm đó nghe giống như những kỹ năng mà người ta sẽ đạt được khi làm việc chuyên ngành về sân khấu hoặc tiếng Anh hơn là một lập trình viên. Dù đã được đào tạo về mặt kỹ thuật, nhưng có phải những nhân viên giỏi hàng đầu của Google đã thành công không vì điều đó hay không? Sau khi để các nhà nhân chủng học và dân tộc học tìm hiểu sâu hơn về dữ liệu, công ty đã mở rộng chính sách tuyển dụng trước đây của mình. Họ tuyển dụng các chuyên gia về nhân văn, nghệ sĩ và thậm chí những người có bằng MBA ( bằng Thạc sĩ Quản trị Kinh doanh) mà ban đầu, Brin và Page không đánh giá cao.

ARISTOTLE – NHƯ THẾ NÀO LÀ TINH THẦN ĐỒNG ĐỘI HOÀN HẢO?

Aristotle, một dự án nghiên cứu được Google phát hành vào mùa xuân vừa qua, góp phần nâng cao thêm tầm quan trọng của các kỹ năng mềm ngay cả trong môi trường công nghệ cao. Dự án Aristotle phân tích dữ liệu về các nhóm sáng tạo và năng suất. Nhóm A được tập hợp bởi các nhà khoa học hàng đầu. Google tự hào về nhóm A nhất vì mỗi người đều có kiến ​​thức chuyên môn nhất định và có thể đưa ra hết ý tưởng tiên tiến này đến ý tưởng sáng tạo khác. Tuy nhiên, kết quả phân tích dữ liệu tiết lộ rằng những ý tưởng mới quan trọng và hiệu quả nhất của công ty đến từ nhóm B. Nhóm này bao gồm những nhân viên không phải lúc nào cũng phải là những người thông minh nhất trong phòng.

Dự án Aristotle chỉ ra rằng các nhóm giỏi nhất tại Google sở hữu một loạt các kỹ năng mềm: bình đẳng, hào phóng, tò mò đối với ý tưởng của đồng đội, sự đồng cảm và trí tuệ cảm xúc. Và đứng đầu đó là: sự an toàn về cảm xúc. Không bắt nạt. Để thành công, mỗi thành viên trong nhóm phải cảm thấy tự tin khi lên tiếng và mắc sai lầm. Họ phải biết họ đang được lắng nghe.

Dự án Aristotle.

Các nghiên cứu của Google cũng đồng tình với việc mọi người đang cố gắng tìm hiểu để trở thành một nhân viên xuất sắc trong tương lai là như thế nào. Một cuộc khảo sát gần đây với 260 nhà tuyển dụng của Hiệp hội các trường đại học và nhà tuyển dụng quốc gia phi lợi nhuận, bao gồm cả các công ty nhỏ và những người có sức ảnh hưởng lớn như Chevron và IBM, cũng xếp hạng kỹ năng giao tiếp là thuộc nhóm ba phẩm chất hàng đầu được các nhà tuyển dụng tìm kiếm nhiều nhất. Họ trao phần thưởng cho cá nhân có khả năng giao tiếp với công nhân và năng khiếu truyền tải sản phẩm và sứ mệnh của công ty. Hoặc có thể kể đến tỷ phú đầu tư mạo hiểm và nhân vật truyền hình “Shark Tank” Mark Cuban: Anh ấy bắt đầu tìm hiểu các chuyên ngành triết học khi đầu tư vào những “con cá mập” có nhiều khả năng thành công nhất.

KỸ NĂNG MỀM – CHIẾC CHÌA KHÓA QUAN TRỌNG TRONG TƯƠNG LAI.

Kỹ năng STEM rất quan trọng đối với thế giới chúng ta đang sống ngày nay, nhưng chỉ riêng công nghệ, như Steve Jobs đã nhấn mạnh, là chưa đủ. Chúng tôi rất cần những người được giáo dục chuyên môn con người, văn hóa và xã hội cũng như tính toán.

Không một sinh viên nào bị ngăn cản học chuyên ngành trong một lĩnh vực mà họ yêu thích dựa trên một ý tưởng sai lầm về những gì họ cần để thành công. Sở hữu nhiều kỹ năng học tập là chìa khóa cho một sự nghiệp lâu dài, thỏa mãn và hiệu quả. Những thứ giúp bạn phát triển trong một thế giới đang thay đổi không phải là khoa học tên lửa. Nó có thể chỉ là khoa học xã hội, và, thậm chí cả khoa học nhân văn và nghệ thuật không chỉ góp phần giúp bạn trở thành công dân sẵn sàng cho lực lượng lao động mà còn cho cả thế giới.

Tác giả: Valerie Strauss (20/12/2017)

Bài viết gốc

Người dịch: Đặng Thị Quỳnh Như.

TẠI SAO CHÚNG TA THƯỜNG LỚN TIẾNG KHI TRANH CÃI? – SỰ MẤT TỰ TIN

Nghiên cứu cho thấy chúng ta thường rất tự tin về sự hiểu biết của mình nhưng lại tự ti khi truyền đạt những quan điểm đó. Vì thế chúng ta thường lớn giọng như một cách để bù đắp cho khuyết điểm này.

Trong các buổi thảo luận ngày nay, có rất nhiều trận la hét đến từ cả hai phía lập trường chính trị. Điển hình như các cuộc đấu khẩu đã nổ ra tại Hạ Viện giữa Đảng Dân Chủ và Đảng Cộng Hòa về tình trạng tiêm vaccine của các thành viên Quốc Hội, và về Thuyết Chủng tộc Phê phán lẫn vấn đề đeo khẩu trang trong cuộc họp hội đồng.

Việc la hét rõ ràng là không thể thuyết phục được ai cả, thế nhưng tại sao chúng ta lại làm như vậy? Nghiên cứu gần đây đã chỉ ra một kết quả bất ngờ: đó là sự tự ti.

Là một nhà tâm lý học xã hội, tôi đã dành hơn 15 năm nghiên cứu về những nhận thức sai lầm của con người về tầm ảnh hưởng và nhận thấy rằng khi con người quá tự tin vào quan niệm của mình, thì việc họ sẽ có khuynh hướng lớn giọng – dù người đó là hàng xóm, bạn bè hay là đối thủ – bởi lý do là chúng ta tự ti bản thân không đủ khả năng thuyết phục người khác.

Trong một thời gian dài, dường như các nhà nghiên cứu đã liên tục khám phá ra con người thường quá tự tin theo nhiều chiều hướng mới. Ví dụ, vào năm 2002 một nhóm nghiên cứu ở Stanford đã đăng lên tạp chí mục “Bản tin về nhân cách và tâm lý xã hội” về ba cuộc khảo sát, trong đó những người tham gia đã đánh giá bản thân mình ít nhạy cảm hơn đồng nghiệp hoặc “người Mỹ bình thường”. Trong lần tiếp theo, người tham gia khảo sát vẫn quả quyết khẳng định như vậy ngay cả khi nghe phân tích về việc quan điểm của họ có thể bị sai lệch như thế nào.

Với cùng một phương pháp, những nhà nghiên cứu đã nhận thấy rằng trung bình chuyện một người nghĩ bản thân mình tốt hơn theo nhiều cách (như là có đạo đức hơn, sáng tạo hơn, khỏe mạnh hơn, thậm chí lái xe giỏi hơn) so với một người bình thường – là một điều không thể thống kê được.

Trái ngược lại với những kết quả đó, nghiên cứu gần đây đã thu được những kết luận hoàn toàn khác nhau khi khảo sát về niềm tin của chúng ta đối với những thành tựu xã hội của mình, ví dụ như khả năng thuyết phục bạn bè và sức ảnh hưởng đến mọi người.

Trong một bài nghiên cứu được đăng tại Tạp chí Nhân cách và Tâm lý Xã hội năm 2017, người tham dự được yêu cầu trả lời những câu khảo sát như là ai có nhiều bạn hơn, ai có nhiều mối quan hệ cộng đồng hơn, hay là ai có mạng xã hội rộng hơn – họ phải chọn giữa bản thân họ hoặc là những người khác.

Những người tham gia đã thể hiện sự tự tin quá mức lên các yếu tố phi xã hội; ví dụ như là họ tin là họ có vốn từ vựng lớn hơn những người khác. Nhưng họ hoàn toàn thiếu tự tin vào những yếu tố xã hội, họ cho là họ có ít bạn hơn, mối quan hệ nhỏ hơn và kết nối xã hội hẹp hơn những người khác.

Một số nghiên cứu khác trong vòng 5 năm trở lại đây đã cho thấy con người có xu hướng trở nên tự ti trong lĩnh vực xã hội. Ví dụ, khi khảo sát lúc rời khỏi nơi đông người, họ tin rằng như vậy người khác sẽ ít chú ý đến mình hơn là ở lại đám đông đó.Những người phỏng vấn được tham gia vào một cuộc trò chuyện ngắn với người lạ. Những người tham gia thực nghiệm này nghĩ rằng người kia không hứng thú với họ bằng người đã thể hiện ra rõ rằng bản thân thích họ. Những người tham dự được yêu cầu dự đoán là việc muốn người khác làm theo ý của mình thì sẽ khó như thế nào. Họ đã nhận ra rằng điều đó còn dễ hơn việc thuyết phục cả bạn bè lẫn người lạ đồng ý làm một việc khó chịu và tẻ nhạt, ví dụ như đếm số hạt đậu trong hũ.

 Tóm lại, hai điều này dường như trái ngược nhau nhưng lại thật sự bổ sung cho nhau, tất cả gộp lại thành lý do dẫn đến việc la hét. Chúng ta cho rằng bản thân mình đúng và ít có thành kiến hơn người khác sẽ khiến chúng ta tự tin thái quá vào quan điểm cá nhân. Trong khi đó, việc cho rằng bản thân không được mọi người chú ý lắng nghe lại lấy đi sự tự tin về khả năng truyền đạt ý tưởng hay tính thuyết phục của bản thân.

Nói cách khác, chúng ta thường la lớn tiếng khi cảm thấy lời nói của bản thân trở nên vô hiệu lực.

Trớ trêu là, chúng ta thiếu tự tin vào khả năng thành thạo của mình và cố gắng sửa chữa để trông như một người có sức ảnh hưởng. Điều này sẽ khiến chúng ta quyết đoán một cách thái quá, và cách thuyết phục này không hề hiệu quả. Như thế thì sự bi quan trong chúng ta có thể trở thành sự tự mãn,khiến cho chúng ta mất đi sức ảnh hưởng khi cứ quát lên to hơn và to hơn nữa để được lắng nghe.

Trong một loạt nghiên cứu, các nhà nghiên cứu đã tiến hành kiểm chứng có phải mọi người quá đề cao sự quyết đoán và cho rằng để có sức thuyết phục thì cần phải quyết đoán hay không. Những người tham gia được yêu cầu lựa chọn một trong hai thông điệp để nhắc người khác cải thiện sức khỏe – một cái thì khá nhẹ nhàng lịch thiệp, cái còn lại thì nặng lời hơn và mang tính ra lệnh. Cuộc thử nghiệm cũng đưa ra nhiều tình huống khác nhau về tầm quan trọng của những nguyên tắc và mức độ tiếp thu của người nghe đối với lời khuyên này.

Kết quả là mọi người thường nghĩ vấn đề đó quan trọng nên cần thông điệp mang tính mệnh lệnh hơn mà không cân nhắc về khả năng tiếp thu của người khác. Khi họ thấy vấn đề nghiêm trọng, họ có xu hướng to tiếng hơn mặc kệ đối phương có sẵn sàng lắng nghe lời khuyên hay không.

Qua nghiên cứu, chúng tôi biết rằng lớn tiếng là hành động hoàn toàn không đúng nếu bạn muốn thuyết phục ai đó. Bên cạnh đó, các nhà nghiên cứu trên đã nhận thấy rằng những loại thông điệp mang tính quả quyết này thường phản tác dụng trong thực tế, đặc biệt là khi đối phương có mức độ tiếp nhận thấp. Quả thực, những lời yêu cầu có giọng điệu nhẹ nhàng đem lại hiệu quả hơn. Điều này đã được các chuyên gia nghiên cứu về tính quyết đoán của thông điệp trong các chiến dịch truyền thông sức khỏe, bao gồm chiến dịch giảm hút thuốc và tăng cường hoạt động thể thao.

Trái ngược với nhiều nghiên cứu về tầm ảnh hưởng xã hội và khả năng thuyết phục đã chỉ ra rằng, bản năng của con người khi truyền đạt tư tưởng hay lời khuyên đó là: càng ít càng hiệu quả. Chúng ta lớn tiếng vì nghĩ rằng mọi người không lắng nghe. Và cứ thế, chúng ta thường trở nên quyết đoán quá mức để cố gắng nói lên ý kiến của mình. Nếu chúng ta nói chuyện hòa nhã hơn thì những lập luận hoặc lời khuyên sẽ trở nên hiệu quả hơn.

Tiến sĩ Bohns – phó giáo sư tại đại học Cornell. Bài tiểu luận này phỏng theo quyển sách mới của cô “Bạn có sức ảnh hưởng lớn hơn bạn nghĩ: chúng ta đánh giá thấp sức thuyết phục của mình và tại sao điều đó quan trọng”, được xuất bản bởi W. W. Norton vào ngày 7 tháng 9.

Người dịch: Thanh Trà, Hoài Thương

Bài gốc

KHI CÁCH KỂ CHUYỆN QUAN TRỌNG HƠN CẢ SỰ THẬT

Một giáo viên chỉ ra rằng việc giúp học sinh phân tích rõ về những vấn đề mà chúng quan tâm sẽ mang lại hiệu quả cao hơn so với việc bắt chúng làm bài kiểm tra thuần túy.

Khi tôi còn học trung học, một trong những giáo viên dạy lịch sử của tôi cũng là huấn luyện viên bóng đá. Chúng tôi gọi ông ấy là “Huấn luyện viên Mac”. Đối với một người thiên về não phải (giải thích: là óc thiên về sáng tạo….) như tôi, lịch sử thường được xem là một cuộc phiêu lưu. Mặc dù vẫn có một số phần nhất định của chương trình học mà tôi yêu thích, nhưng tôi vẫn cố trôi theo (mà chủ yếu là tiếp thu) hình thức học theo kiểu học vẹt ngày tháng và những sự kiện mơ hồ. Nhưng thầy Mac đã dạy lịch sử cho chúng tôi thông qua các trận bóng đá và những câu chuyện của ông ấy.. Thông qua một loạt mũi tên trình bày chi tiết về đường đi của chúng, thầy Mac đã kể những câu chuyện về các cuộc xâm lược của người La Mã, các cuộc chiến tranh tôn giáo, Thành Cát Tư Hãn và sự trỗi dậy của Stalin. Tôi ngồi ở hàng ghế đầu, ghi chép rất nhiều thứ, thậm chí tôi còn là học sinh cực kỳ chăm học trong lớp mỗi ngày.

Nhờ  sự giảng dạy của thầy Mac, lịch sử trở thành chuyên ngành phụ của tôi ở trường đại học. Chưa hết, nếu bạn hỏi tôi ngày tháng và chi tiết của những sự kiện mà thầy Mac và các giáo sư đại học đã dạy cho tôi, tôi sẽ không thể cho bạn biết bất kỳ sự kiện nào nếu không có sự trợ giúp của Google. Sự thật là, lịch sử đã đánh cắp trái tim tôi không phải vì những sự kiện, mà vì những câu chuyện.

Giáo sư văn học nổi tiếng, Joseph Campbell đã nói rằng chỉ có hai kiểu câu chuyện trên thế giới, đó là: Một người hùng phiêu lưu và một người lạ đến thị trấn. Là một giáo viên tiếng Anh, tôi thích nói với học sinh của mình điều hay ho này và thách thức chúng phản bác điều đó. Chúng không bao giờ có thể làm được bởi vì mặc dù những câu chuyện thật sự có sức ảnh hưởng, chúng cũng rất đơn giản. Một câu chuyện được xây dựng tốt sẽ có một số cấu trúc, nhịp điệu và đặc điểm nhất định. Những câu chuyện thực chất chỉ là về những vị anh hùng trong một cuộc hành trình hoặc những người lạ đến một khung cảnh mới.

Đối với nhiều người Mỹ, Donald Trump là một vị anh hùng trong cuộc hành trình; đối với những người khác, ông ta lại là một kẻ lạ mặt phản diện đến thị trấn mà thôi. Không ai biết câu chuyện sẽ diễn ra như thế nào, nhưng nếu bạn  phủ nhận rằng đất nước đang trong giai đoạn phát triển rực rỡ, nói theo kiểu văn học, điều đó cũng đồng nghĩa với việc thừa nhận rằng bạn không thật sự chú ý.

Giống như nhiều nhà giáo dục khác, tôi thật sự kinh hoàng trước vô số tin tức giả mạo trôi nổi trên mạng xã hội và sức mạnh của nó đối với những người trẻ tuổi, những người có thể không có kỹ năng hiểu được nó. Nhiều người lớn lo lắng về việc làm thế nào để dạy cách thức nhận biết tin tức giả một cách tốt nhất, và nhiều chiến lược trong số đó dường như xoay quanh việc kiểm định sự thật. Và mặc dù các lớp học như lớp của tôi nên tập trung mạnh mẽ vào việc giúp sinh viên định hướng sự phát triển của  internet và phương tiện truyền thông xã hội, trở thành người tiêu dùng thông minh của phương tiện truyền thông và phát triển một mong muốn chung là tìm kiếm sự thật thay vì những điều hư cấu, chỉ tập trung vào việc kiểm tra sự thật là một cách ngây thơ để tiếp cận vấn đề.

Cũng giống như đối với tôi nhiều năm trước đây trong lớp học của thầy Mac, câu chuyện, cả hư cấu và phi hư cấu, luôn hấp dẫn hơn là một tập hợp các sự thật, vì câu chuyện bắt nguồn từ trải nghiệm của con người. Mọi người muốn kết nối với các nhân vật, muốn xem một cốt truyện phát triển đến cùng và muốn tham gia vào các tầng xung đột hấp dẫn.

Tuy nhiên, giải thích một cách chính xác với ai đó rằng Donald Trump đã không giúp giữ lại 2.100 việc làm với thỏa thuận Carrier, mà là 850, và ông ấy có thể đã không đóng góp nhiều đến thế, hoặc thỏa thuận có thể có tác động tiêu cực đối với sự tăng trưởng kinh tế và việc làm, hầu như không có ý nghĩa gì đối với những người bị mất việc làm mới có việc làm trở lại. Đối với người như vậy, có một câu chuyện thật sự gây nên tiếng vang: Trump được coi là một vị anh hùng. Khi nói với người mà hình ảnh và sự tương tác duy nhất của họ từ trước đến nay với một phụ nữ mang hijab là qua những định kiến tiêu cực trên mạng xã hội, rằng 5 trong số 12 người đoạt giải Nobel Hòa bình gần đây là người Hồi giáo sẽ chẳng có ý nghĩa gì đối với một người mà tâm trí của họ đã nhận thức người Hồi giáo như kẻ phản diện từ trước.

Sự thật (hoặc sự thật tương đối) thường ít có ý nghĩa đối với những người bị cuốn vào cốt truyện. Cách tốt nhất để dạy cho học sinh có nhận thức đúng không phải là dạy cho học sinh những sự thật (mặc dù đó vẫn là một bài học quý giá); mà là dạy cho các em kỹ năng phân tích, như người ta vẫn làm với các yếu tố tự sự.

Tại thị trấn nhỏ nơi tôi lớn lên, sự tiếp xúc duy nhất giữa tôi và người Mỹ La-tinh là với hai người đàn ông cùng làm việc tại một nhà hàng địa phương. Tôi là người phục vụ, còn họ thì làm việc trong bếp. Hai người đàn ông có tán tỉnh tôi hơi quá so với chuẩn mực giữa đàn ông trưởng thành và một thiếu nữ 17 tuổi. Đôi lúc họ làm tôi không thoải mái, và vì vậy tôi bắt đầu hình thành một nhận thức chung về người Mỹ La-tinh thuần túy dựa trên hai người đàn ông này. Câu chuyện mà tôi rút ra ra từ trải nghiệm cá nhân, bất kể thực hư ra sao, cũng là đàn ông Mỹ La-tinh ve vãn phụ nữ một cách thiếu tôn trọng. Sự thật và các con số thống kê có lẽ đã không có nghĩa lý gì để thay đổi câu chuyện trong suy nghĩ của tôi về đàn ông Mỹ La-tinh. Những cơ sở lập luận của tôi là sai, nhưng tôi chỉ quan tâm đến câu chuyện của tôi. Nếu tôi nhìn thấy bất cứ ai tôi nghĩ là đàn ông Mỹ La-tinh ở nơi công cộng, trong khi bản thân đang đứng một mình, tôi sẽ cảm thấy vô cùng lo lắng. Sự thật liệu có giúp được gì khi một cô gái 17 tuổi đang ở trong khoảnh khắc sợ hãi? Nó sẽ giống như là việc bạn nói với một người sợ đi máy bay rằng, tai nạn xe cộ xảy ra nhiều hơn là tai nạn đường hàng không vậy.

Tuy nhiên, điều thay đổi câu chuyện của tôi là khi tôi chuyển đến Nam California. Ở đó, tôi gia nhập hội nữ sinh đại học với đa số phụ nữ Mỹ La-tinh – những người đã trở thành chị em với tôi. Tôi làm công việc tiếp thị từ xa trong khuôn viên trường, bao quanh bởi nhiều người Mỹ La-tinh mà đã trở thành gia đình của tôi. Vì tôi sống xa nhà, một trong những người bạn mới của tôi thường mời tôi đến ăn tối vào các Chủ Nhật, và trong những ngày đó, cha của cô ấy nấu cho tôi món carne asada ngon nhất tôi từng ăn và tiếp đón tôi vào gia đình ông một cách nồng hậu.  Tất cả những điều đó giúp tôi có một hình ảnh khác về đàn ông Mỹ La-tinh. Tôi còn hẹn hò với một vài anh chàng Mỹ La-tinh mà đã đối xử với tôi một cách ân cần và tôn trọng .  Suy cho cùng thì, sự thật là chủ quan. Sự thật với tôi năm tôi 17 tuổi không còn đúng trong những năm tháng sau đó. Câu chuyện tôi rút ra trong năm tháng thiếu niên bỗng chốc trở nên lố bịch, không phải vì ai đó đã cho tôi biết “sự thật”, mà vì tôi đã hiểu thêm nhiều hơn về câu chuyện đó. Tôi đã phân tích thêm nhiều nhân vật và thấm thía tại sao nhận thức tôi lại sai.

Tất nhiên, việc tất cả những người trẻ tuổi đến từ các thị trấn nhỏ như nơi tôi lớn lên có được trải nghiệm như tôi đã có là điều không dễ xảy ra. Nhưng việc sao chép lại trải nghiệm đó trong lớp học là có thể.

Giờ là lúc giáo viên dạy cho học sinh của mình trở thành những người không chỉ có tư duy phản biện – biết thách thức căn cứ của sự thật, mà còn biết phân tích các thông tin được tường thuật. Đây là điều mà huấn luyện viên Mac đã làm trong lớp của ông thông qua những trận bóng bầu dục. Khi một tướng quân La Mã được đánh dấu là X trên bảng hành động làm thay đổi diễn biến câu chuyện, huấn luyện viên Mac sẽ hỏi cả lớp “Các em nghĩ tại sao ông ta lại làm như vậy?”. Lúc đó chúng tôi không có Google, nhưng kể cả nếu có, ông ấy cũng đã không bảo chúng tôi đi tìm sự thật. Thầy Mac yêu cầu chúng tôi phân tích điều vừa diễn ra, tại sao X lại hành động như vậy cho đến thời điểm đó, và có những khả năng nào cho hành động tiếp theo của ông ta.

Khi còn ở California, mô-típ chuyện “đàn ông Mỹ La-tinh là kẻ xấu” không còn phù hợp nữa khi tôi phân tích theo cách thầy Mac dạy tôi. Ngay cả khi các sinh viên không thể đến California giống như tôi, giáo viên của họ vẫn luôn có thể cho họ thấy sự đa dạng về nhân vật và tình tiết chuyện từ nhiều phương diện khác nhau, cả hư lẫn thực. Người giáo viên có thể và nên đặt những câu hỏi tương tự về các thông tin tường thuật như cách thầy Mac đã hỏi tôi và các học sinh khác về lịch sử.

Việc tạo ra chuyện để kể là nỗ lực của con người. Từ những hang đá ở Lascaux, (hang đá từ thời tiền sử) cho đến những phong tục được truyền miệng trên thế giới, con người đã tìm ra cách để chia sẻ sự thật từ góc nhìn của họ, phát triển các thông tin tường thuật theo cách có ý nghĩa với cá nhân. Người trẻ dùng mạng xã hội để kể câu chuyện và nhận thức về sự thật của họ, và cũng ở những trang này họ tìm kiếm sự thật.

Tôi cảm thấy bản thân may mắn khi được chuyển đến một nơi mới và trải nghiệm các nền văn hóa, điều đã giúp tôi thay đổi cách bản thân nhìn nhận người khác, nhưng không phải ai cũng đạt được những bước tiến như vậy. Người trẻ có cơ hội để tận dụng mạng xã hội – một không gian toàn cầu để mở mang tầm mắt và trở thành những người có tư duy phản biện trước những lời tường thuật sai trái. Điều này phụ thuộc vào cách người lớn dạy học sinh những kỹ năng này.

Người lớn có thể dạy học sinh về những người kể chuyện thiếu tin cậy, về động lực của nhân vật, và về sự cần thiết của mỗi người kể chuyện tài ba, trong việc tạo ra xung đột và trở ngại. Như gần đây tôi có giải thích với học trò của mình trong lớp viết sáng tạo – những người đang viết các vở kịch 10 phút rằng, một người kể chuyện tài ba thường đặt những trở ngại nhỏ ở phần đầu chuyện để dẫn dắt đến phần cao trào. Vì vậy, như các nhà phê bình, các học sinh, cũng như bản thân tôi đã để ý, Donald Trump gieo những hạt mầm về truyền thông xảo trá và các cuộc bầu cử gian lận như những chướng ngại vật trong câu chuyện của ông ta, để khi câu chuyện đó phát triển, những xung đột và những người tạo ra chúng ngày càng giống kẻ phản diện, còn ông ta thì ngày càng giống một vị anh hùng. Vì bản thân tôi cũng là một người kể chuyện, tôi có thể thấy được diễn biến câu chuyện sẽ ra sao. Tôi muốn các học sinh của mình cũng có kỹ năng như vậy, bởi sự thật là không đủ để nhận thức sự khác biệt giữa người hùng và kẻ xấu.

Dịch giả: Vi Phạm & Khánh Hà

LUẬN VĂN LÀ CẨM NANG CUỘC SỐNG

Quyển sách “Cách viết luận văn” (How to Write a Thesis) của tác giả Umberto Eco được xuất hiện lần đầu tiên trên kệ sách nước Ý vào năm 1977. Đối với Eco – một triết gia và tiểu thuyết gia khôi hài nổi tiếng với những công trình về ký hiệu học, có một lý do rất thực tế để viết quyển sách này. Cho đến năm 1999, luận văn về nghiên cứu gốc được yêu cầu đối với mọi học sinh đang theo học loại bằng tương đương bằng cử nhân của Ý. Việc tập hợp những suy nghĩ của ông ấy về luận văn sẽ giúp ông ấy thoát khỏi cảnh thuật đi thuật lại những lời khuyên đó mỗi năm cho học sinh. Kể từ khi được xuất bản, “Cách viết luận văn” đã trải qua 23 lần tái bản tại Ý và được dịch ra ít nhất 7 ngôn ngữ. Hiện nay, chúng ta chỉ có thể tìm thấy ấn bản tiếng Anh đầu tiên của cuốn sách này, được dịch bởi Caterina Mongiat Farina và Geoff Farina.

Chúng ta đã tồn tại trong thế giới nói tiếng Anh 37 năm mà không có quyển sách này. Vậy tại sao bây giờ lại cần bận tâm đến nó? Thực ra, Eco viết quyển sách về viết luận văn này trước khi có sự ra đời và phát triển rộng rãi của trình soạn thảo văn bản và Internet. Quyển sách có những đoạn văn dài dành cho các công nghệ kỳ lạ như thẻ ghi chú và sổ địa chỉ, các chiến lược thận trọng để khắc phục những hạn chế của thư viện địa phương. Thế nhưng, sức hấp dẫn lâu dài của quyển sách – lý do nó có thể thu hút những người mà cuộc đời họ không có nhu cầu viết bất cứ thứ gì dài hơn một email – hầu như không liên quan đến sự khắc nghiệt của các yêu cầu của chương trình cử nhân danh dự.Thay vào đó, trong quyển sách khoa trương và hài hước của Eco, luận văn đại diện cho một quá trình tự nhận thức kỳ diệu, một cách tương tác cẩn thận và đầy tò mò với thế giới mà không nên kết thúc ở những năm đầu tuổi đôi mươi. Eco báo trước: “Luận văn của bạn như mối tình đầu, sẽ rất khó quên.” Bằng cách nắm vững những yêu cầu và quy định của kiểu luận văn cũ kỹ, Eco say mê chứng minh rằng chúng ta được trang bị cho một thế giới bên ngoài chúng ta – thế giới của những ý tưởng, triết lý và các cuộc tranh luận.

Luận văn đại diện cho một quá trình tự nhận thức kỳ diệu, một cách tương tác cẩn thận và đầy tò mò với thế giới.  “Luận văn của bạn như mối tình đầu, sẽ rất khó quên.” – Umberto Eco.

Sự nghiệp của Eco đã được định nghĩa bằng khát khao chia sẻ những mối quan tâm hiếm hoi của giới học thuật với cộng đồng độc giả rộng rãi hơn. Ông đã viết một cuốn tiểu thuyết đưa ra lý thuyết văn học (“Tên của hoa hồng” – “The Name of the Rose”) và một cuốn sách dành cho thiếu nhi về các nguyên tử nhất tâm phản đối số phận của chúng như những cỗ máy chiến tranh (“Quả bom và vị tướng” – “The Bomb and the General”). “Cách viết luận văn” được khơi dậy bởi mong muốn trang bị cho những sinh viên có khát khao và sự tôn trọng đối với quá trình viết luận văn các công cụ để tạo ra một bài viết chặt chẽ và ý nghĩa. Eco đã viết ngay phần đầu của quyển sách: “Một xã hội công bằng hơn” là nơi mà bất kỳ ai có “khát vọng thật sự” sẽ được Nhà nước hỗ trợ, không phụ thuộc vào xuất thân hay đặc điểm của họ. Xã hội của chúng ta không hoàn toàn hoạt động như vậy. Chính những sinh viên có đặc quyền, những người được hưởng sự đào tạo tốt nhất hiện có, có xu hướng bắt đầu và sau đó dễ dàng vượt qua quá trình làm luận văn.

Eco hướng dẫn sinh viên những mánh khóe và phần thưởng của nghiên cứu bền vững, những sắc thái của việc phác thảo, các hệ thống khác nhau để thu thập và đối chiếu các ghi chú nghiên cứu của một ai đó, làm thế nào nếu – mỗi lời kêu gọi “luận văn như mối tình đầu” của Eco – bạn sợ rằng ai đó đã thực hiện những động thái này trước bạn. Có những chiến lược tổng quan để đưa ra “trung tâm” và “ngoại vi” của dự án cũng như những khía cạnh triết học về tính độc đáo và sự ghi nhận tác giả. Một lời khuyên thông thái của Eco: “Hãy làm việc với một tác giả đương đại như thể anh ta cổ đại, và một tác giả cổ đại như thể anh ta đương đại, bạn sẽ có hứng thú hơn và viết luận văn tốt hơn.” Các đề xuất khác có thể khiến sinh viên ngày nay cho là lạc hậu, chẳng hạn như ý tưởng lạ thường về dùng sổ địa chỉ để ghi lại các nguồn của một người.

Tuy nhiên, vẫn có những cách tiếp cận kiểu cũ nhưng có vẻ hữu ích hơn bao giờ hết: ví dụ, ông ấy gợi ý rằng có thể khám phá quỹ đạo tiềm năng của một dự án bằng một hệ thống các thẻ danh mục có thể sắp xếp được. Những điểm quan trọng như vậy đã khiến “Cách viết luận văn” giống như một cẩm nang hướng dẫn xác định trung tâm của một người trong thời đại bùng nổ thông tin đến chóng mặt. Hãy xem xét lời cảnh báo của Eco đối với “bằng chứng ngoại phạm của các bản sao”: “Sinh viên tạo ra hàng trăm bản sao và mang chúng về nhà, và công việc này khiến anh ta nghĩ  rằng mình đang sở hữu tác phẩm. Sự sở hữu này giải thoát sinh viên khỏi việc thực sự đọc chúng. Loại tích lũy chóng mặt này, một chủ nghĩa tư bản kiểu mới về thông tin, xảy ra với rất nhiều người.” Ngày nay, nhiều người trong chúng ta trải qua giai đoạn tăng tốc của điều này, chúng ta dễ dàng đánh dấu các liên kết hoặc lưu các bài báo vào Instapaper, thỏa mãn cơn nghiện tích trữ thông tin, không biết liệu chúng ta có bao giờ thực sự xử lý chúng hay không. (Giải pháp không hoàn toàn hữu ích của Eco: đọc mọi thứ càng sớm càng tốt.)

Chúng ta dễ dàng đánh dấu các liên kết hoặc lưu các bài báo vào Instapaper, thỏa mãn cơn nghiện tích trữ thông tin, không biết liệu chúng ta có bao giờ thực sự xử lý chúng hay không.

Nhưng khía cạnh hấp dẫn nhất trong cuốn sách của Eco là cách ông ấy hình dung về một cộng đồng bắt nguồn từ bất kỳ nỗ lực trí tuệ trung thực nào — những cuộc trò chuyện xuyên thời gian và không gian, vượt qua cả độ tuổi hoặc thứ bậc, trên tinh thần trò chuyện tự do, dân chủ mà bạn tham gia. Ông cảnh báo các sinh viên không nên đánh mất bản thân trong cái hố của sự tự luyến: bạn không phải là một “thiên tài bị lừa dối” đơn giản bởi vì ai đó tình cờ lại có cùng một bộ câu hỏi nghiên cứu. “Bạn phải vượt qua sự nhút nhát và trò chuyện với người thủ thư,”ông ấy viết, “bởi vì những lời khuyên đáng tin cậy của anh ấy có thể giúp bạn tiết kiệm rất nhiều thời gian. Bạn phải nghĩ rằng người thủ thư (nếu không phải làm việc quá sức hoặc rối loạn thần kinh) sẽ hạnh phúc khi anh ta có thể chứng minh được hai điều: chất lượng trí nhớ, sự uyên bác của anh ta và sự phong phú của thư viện, đặc biệt ở những thư viện nhỏ. Thư viện càng bị cô lập và không được xem trọng, người thủ thư càng cảm thấy buồn phiền vì nó bị đánh giá thấp.”

Eco đưa ra một loạt những kinh nghiệm và nỗi lo lắng cơ bản quen thuộc với bất kỳ ai đã từng viết luận văn, từ việc tìm kiếm một người cố vấn (“Làm thế nào để tránh bị cố vấn của bạn lợi dụng” – How to Avoid Being Exploited By Your Advisor) đến việc chiến đấu với sự thiếu tự tin. Cuối cùng thì quá trình và những khó khăn sẽ khiến luận văn trở thành một kinh nghiệm. Khi mọi thứ khác mà bạn đã học ở trường đại học đã là quá khứ – khi bạn vô tình nhìn thấy một cuốn sổ cũ và tự hỏi mình đã dành toàn bộ thời gian để làm gì, vì bạn không có hồi ức nào về một cuộc hội thảo về chủ nghĩa hậu hiện đại vào năm cuối – thì luận văn  vẫn còn đó và nó cung cấp nền tảng học thuật đã được thành thạo, và đến hàng thập kỷ sau vẫn tiếp tục cho phép các quan sát trong phòng bar về các tác phẩm cuối sự nghiệp của William Faulkner hoặc hiệu ứng Hotelling. (Tiết lộ chi tiết: Tôi nghi ngờ rằng không một ai trên Trái đất có thể hiểu rõ hơn tôi về bộ phim Gánh nặng của người da trắng (White Man’s Burden) do John Travolta thủ vai chính, bởi vì tôi đã dành cả một mùa xuân Berkeley bình dị để nghiên cứu những bộ phim khủng khiếp về chủng tộc.)

Trong lời nói đầu của mình về quyển sách của Eco, học giả Francesco Erspamer tranh cãi rằng “Cách viết luận văn” tiếp tục gây được tiếng vang với độc giả vì nó nằm ở “bản chất của khoa học nhân văn”. Chắc chắn có lý do để tin rằng cuộc khủng hoảng hiện nay của nhân loại một phần là do sự kém cỏi của họ trong việc giải thích và biện minh cho bản thân. Khi các nhà phê bình tiếp tục công kích chi phí quá cao và sự vô dụng có thể có của trường đại học — và vào thời điểm mà “một bài học dài” chỉ mất hơn vài phút để đọc lướt qua — thật dễ hiểu khi nói dành một phần nhỏ tuổi đôi mươi sôi nổi để viết một luận văn có vẻ lãng phí thời gian, kỳ lạ, thậm chí có thể ích kỷ. Và khi giáo dục đại học tiếp tục uốn cong theo logic của tiêu dùng và các kỹ năng thị trường, thì việc theo đuổi kiến ​​thức chỉ vì giá trị của nó nghe thật nhảm nhí. Ngay cả từ quan điểm của bộ máy hành chính đại học, luận văn chủ yếu chỉ là một phương thức đánh giá khác, một tiêu chuẩn đánh giá kết quả học tập của học sinh dễ đọc và có thể định lượng được. Đó cũng là một thông báo tuyệt vời dành cho các phụ huynh rằng con của họ là sinh viên năm cuối đã học được và đạt được điều gì đó.

Nhưng “Cách viết luận văn” có nhiều thứ hơn là sự theo đuổi nhàn nhã của sinh viên đại học. Sổ tay hướng dẫn viết và nghiên cứu như “Các yếu tố của phong cách” (The Elements of Style), “Nghề nghiên cứu” (The Craft of Research) và Turabian cung cấp cái nhìn về phiên bản tốt nhất của chúng ta. Chúng rất chính xác và đầy đủ, có đầy đủ các giao thức và tiêu chuẩn có thể có vẻ giả tạo, thậm chí là kỳ lạ. Thừa nhận những quy tắc này, Eco lập luận, cho phép một người bình thường bước vào một vũ trụ tranh luận và thảo luận thực sự. Vậy thì “Cách viết luận văn” không chỉ là việc đáp ứng yêu cầu về bằng cấp. Nó cũng là về sự khác biệt đầy hấp dẫn và cố gắng thực hiện một dự án dường như là không thể, tính toán một cách khiêm tốn với “kiến thức mà bất kỳ ai cũng có thể dạy chúng ta điều gì đó”. Nó mô phỏng một kiểu tự hiện thực hóa bản thân, một niềm tin vào sự toàn vẹn của tiếng nói của bản thân.

“Cách viết luận văn” không chỉ là việc đáp ứng yêu cầu về bằng cấp. Nó cũng là về sự khác biệt đầy hấp dẫn và cố gắng thực hiện một dự án dường như là không thể, tính toán một cách khiêm tốn với “kiến thức mà bất kỳ ai cũng có thể dạy chúng ta điều gì đó”.

 

Một luận văn đại diện cho một khoản đầu tư với lợi tức không chắc chắn, chủ yếu là do các khía cạnh quan trọng nhất của nó phải dựa trên quá trình. Có thể đó là lần cuối cùng những ý tưởng liều lĩnh nhất của bạn sẽ được xem xét một cách nghiêm túc. Mọi người đều xứng đáng được cảm thấy như vậy. Điều này đặc biệt đúng với những trường đại học có số lượng ít phụ nữ, sinh viên thế hệ đầu tiên trong gia đình và sinh viên da màu theo đuổi công việc luận văn không bắt buộc. Đối với những sinh viên này, một phần của thử thách là nghiêm túc yêu cầu một sự cố vấn chưa từng có và có khả năng thay đổi tương lai.

Việc Eco gợi lên một “xã hội công bằng” là rất đáng suy ngẫm. Chúng ta thậm chí có thể nghĩ về luận điểm này, như Eco hình dung nó, giống một phiên bản chính thức của sự cởi mở, quan tâm, nghiêm khắc và nhiệt huyết mà chúng ta nên chào đón mỗi ngày mới. Đó là sự cam kết của bản thân với một nhiệm vụ có vẻ to lớn và bất khả thi. Cuối cùng, bạn sẽ không nhớ gì nhiều ngoài những đêm thức trắng cuối cùng đó, những câu đùa nội bộ vụng về làm giảm giá trị của một bản ghi nhận mà chắc chỉ có bốn người đọc, một bức ảnh ngượng nghịu, đầy lúng túng với cố vấn của bạn khi tốt nghiệp. Tất cả những gì còn lại có thể là cảm giác giao luận án của bạn cho ai đó trong văn phòng bộ môn và sau đó tận hưởng một buổi chiều mùa hè. Sẽ rất khó để quên.

SỨC KHỎE TOÀN DIỆN: LIỀU THUỐC CỦA SỰ VIÊN MÃN

  1. Sức khoẻ – mối quan tâm hàng đầu 

Hiện nay, sự bùng phát của những chủng virus mới và các bệnh hiểm nghèo chưa có thuốc chữa đã khiến mối quan tâm về sức khỏe ngày càng được nâng cao. Mọi người mong muốn tìm hiểu thông tin về sức khoẻ của chính mình và tích cực tham gia các hoạt động cải thiện, nâng cao sức khỏe . Chính vì lý do đó, health literacy, còn được gọi là “hiểu biết về y tế/sức khoẻ”, đã thu hút sự quan tâm của nhiều quốc gia trên thế giới. Trong đó có Nhật Bản, nơi nổi tiếng với trình độ dân trí cao, nhưng không có nghĩa là có hiểu biết sức khỏe. Rất khó để một người bình thường có thể đánh giá được sức khoẻ của chính mình mà không dựa vào bất kì một dữ liệu đo lường hay báo cáo kiểm tra sức khoẻ. Vào năm 1970, trung tâm kiểm tra sức khoẻ Toshiba đã phát triển dịch vụ xét nghiệm sức khoẻ đa pha tự động – AMHTS đầu tiên ở Nhật Bản, mở ra một bước ngoặc lớn trong việc kiểm tra sức khỏe định kỳ cho người dân [4]. Kể từ đó, việc khám sức khỏe đa giai đoạn được thực hiện hàng năm theo quy định của pháp luật ở cộng đồng và nơi làm việc tại Nhật Bản. Mỗi người dân sẽ nhận được báo cáo kết quả khám sức khỏe của mình trong vòng vài tháng sau khi kiểm tra. Các nhà cung cấp dịch vụ mong muốn người nhận đọc báo cáo kiểm tra của mình và thực hiện theo sự chỉ dẫn của bác sĩ hay những người có chuyên môn để nâng cao tình trạng sức khoẻ [4].

Bài viết của giáo sư Suka Maichi về mối quan hệ giữa sự hiểu biết về y tế/sức khoẻ, tiếp cận thông tin sức khỏe, hành vi sức khoẻ và tình trạng sức khỏe ở người Nhật đã nêu rõ: những người quan tâm tới hiểu biết y tế/sức khỏe thường xuyên nhận được đầy đủ thông tin về sức khỏe của bản thân, có xu hướng ít tiếp xúc với thuốc lá, rượu bia và thường xuyên vận động hơn [5]. Thêm vào đó, những nhân viên văn phòng tại Nhật Bản với ý thức cao về y tế/sức khỏe thường có lối sống lành mạnh, khả năng chống lại căng thẳng trong công việc tốt hơn. Có thể thấy rằng, hiểu biết về y tế/ sức khoẻ đóng vai trò vô cùng quan trọng trong việc nâng cao nhận thức của một cá nhân hay tập thể về sức khỏe của bản thân, thông qua đó nhằm cải thiện sức khỏe toàn diện dựa trên thông tin và chỉ dẫn của bác sĩ [5].

Nguồn: https://vacommunityhealth.org/health-literacy/

  1. Sức khỏe tinh thần 

Mental health – sức khỏe tinh thần là một phần thiết yếu của sức khỏe con người, được định nghĩa là trạng thái không bệnh tật, các chức năng trong cơ thể đều được thực hiện và đạt được trạng thái cân bằng giữa bản thân với môi trường xung quanh. Sự thay đổi của các trạng thái còn phụ thuộc nhiều vào nhu cầu sức khoẻ cơ bản của mỗi người. Nhu cầu này có thể xuất phát từ chế độ dinh dưỡng, môi trường sống, xã hội và căng thẳng không cần thiết từ các tác nhân của môi trường [1]. Sức khỏe tinh thần còn bao gồm sự hài lòng, khi mỗi cá nhân có khả năng hình thành và duy trì mối quan hệ với những người xung quanh. Thêm vào đó, nó còn là khả năng quản lý cảm xúc, suy nghĩ tích cực và xử lý căng thẳng trong cuộc sống. Từ những khía cạnh trong cuộc sống, sức khỏe tinh thần dường như đóng một vai trò vô cùng quan trọng trong chặng đường phát triển và hình thành nhận thức của mỗi người [1]. Nó được xem như là một thước đo cho sự viên mãn, hài lòng với cuộc sống của chúng ta. Sự thiếu hụt sức khỏe tinh thần có thể dẫn đến những căn bệnh tâm lý với diễn biến nặng nề như: stress, trầm cảm hoặc thậm chí tệ hơn là ý định hoặc hành động tự sát.

Để duy trì được một sức khỏe tinh thần khỏe mạnh, liều thuốc hữu hiệu nhất là sự tương tác giữa cá nhân với xã hội hoặc môi trường xung quanh. Mỗi cá nhân ở trạng thái sức khỏe tinh thần tốt sẽ có ý thức rõ ràng về bản thân và người khác. Họ có thể hình thành các mối quan hệ tích cực khiến họ cảm thấy thoải mái trong cuộc sống cũng như môi trường làm việc. Từ đó, cốt lõi của của sức khỏe tinh thần được hình thành một cách rõ ràng hơn thông qua sự tin tưởng, năng lực, thành tích và sự hài hước [1]. Những cốt lõi này mang lại cho con người khả năng phát triển tâm lý, tình cảm, trí tuệ và tình thần. Thông qua đó giúp cho mỗi cá nhân phát triển và duy trì các mối quan hệ, thỏa mãn về mặt tình cảm và sự thấu hiểu, cảm thông với người xung quanh. Sự tương tác giữa cá nhân và xã hội là nền móng quan trọng trong việc xây dựng một cộng đồng khỏe mạnh, từ đó có thể thúc đẩy và phát triển sức khỏe tinh thần [1].

  1. Sức khỏe tình dục

Theo tổ chức WHO, sexual health – sức khỏe tình dục được định nghĩa như là một trạng thái hạnh phúc về thể chất, tình cảm, tinh thần và xã hội liên quan đến tình dục. Nó không chỉ đơn thuần là sự khỏe mạnh về mặt thể chất, không bệnh tật, mà còn là cái nhìn tích cực đối với tình dục và các mối quan hệ, cũng như cách tiếp cận an toàn và thú vị với tình dục  [2]. Hay còn được hiểu như: “Nói không với bạo lực, phân biệt đối xử trong tình dục”. Để đạt được nấc thang của hạnh phúc trong sức khoẻ tình dục, các quyền căn bản nhất của tình dục đối với tất cả mọi người phải được tôn trọng, bảo vệ và thực hiện đầy đủ nhất [2].

Điểm mấu chốt của sức khỏe tình dục là nhận thức về tầm quan trọng của sức khỏe và đảm bảo ngăn ngừa các kết quả xấu có thể xảy ra. Những biện pháp an toàn trong quan hệ tình dục là phương pháp hữu hiệu nhất để bảo vệ sức khỏe toàn diện cho mỗi cá nhân. Sử dụng bao cao su là một phương pháp hiệu quả trong việc  bảo vệ mỗi cá nhân khỏi các nguy cơ mắc các bệnh lây truyền qua đường tình dục như HIV, giang mai, herpes (mụn rộp). Nhờ đó, mỗi cá nhân sẽ đạt được một đời sống tình dục an toàn và sự viên mãn trong quan hệ tình dục [2].

Tình dục là một nhu cầu tinh thần không thể thiếu của mỗi người, nó đem đến sự thỏa mãn, thú vị và cảm xúc mãnh liệt [3]. Nhưng điều quan trọng để đảm bảo sức khỏe tình dục là các mối quan hệ được xây dựng dựa trên sự tích cực và tôn trọng lẫn nhau. Điều này đã được chứng minh rất rõ trong bài viết “Sức khỏe tình dục ở Mỹ” của tác giả David, các mối quan hệ lành mạnh chính là yếu tố bảo vệ con người trước nhiều vấn đề sức khỏe [3]. Ngoài ra, nó cũng là nền tảng vững chắc để tham gia và thảo luận các vấn đề sức về khỏe tình dục.

Thừa nhận sức khỏe tình dục như là một yếu tố quan trọng của sức khoẻ tổng thể. Tình dục đáp ứng rất nhiều nhu cầu cá nhân, sinh sản trong xã hội, ảnh hưởng đến hành vi và sức khỏe của mỗi người. Bằng cách thừa nhận ảnh hưởng của tình dục đối với sức khỏe, chúng ta có thể khuyến khích những cách tiếp cận để phòng ngừa tình dục không lành mạnh thông qua các chương trình, dịch vụ, và các hoạt động mang tính giáo dục về sức khỏe tình dục trong cộng đồng. Những hoạt động ý nghĩa này sẽ nâng cao nhận thức của cộng đồng và đồng thời giúp cho chúng ta có cái nhìn toàn diện hơn về sức khỏe tình dục trong cuộc sống.

Tài liệu tham khảo:

[1] Bhugra, D., Till, A., & Sartorius, N. (2013). What is mental health? International Journal of Social Psychiatry, 59(1), 3–4. https://doi.org/10.1177/0020764012463315

[2] Ratini, M. (2019, December 18). Safe sex: Prevent hiv and other stds. WebMD. https://www.webmd.com/hiv-aids/safe-sex-preventing-hiv-aids-stds.

[3] Satcher, D., Hook, E. W., & Coleman, E. (2015). Sexual health in America. JAMA, 314(8), 765. https://doi.org/10.1001/jama.2015.6831

[4] Suka, M., Odajima, T., Okamoto, M., Sumitani, M., Igarashi, A., Ishikawa, H., Kusama, M., Yamamoto, M., Nakayama, T., & Sugimori, H. (2015). Relationship between health LITERACY, health information access, health behavior, and health status in Japanese people. Patient Education and Counseling, 98(5), 660–668. https://doi.org/10.1016/j.pec.2015.02.013

[5] Suka, M., Odajima, T., Okamoto, M., Sumitani, M., Nakayama, T., & Sugimori, H. (2014). Reading comprehension of health checkup reports and health literacy in Japanese people. Environmental Health and Preventive Medicine, 19(4), 295–306. https://doi.org/10.1007/s12199-014-0392-8

Tác giả: Minh Hiếu

PROBLEM SOLVING – GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ (Phần 2)

VẤN ĐỀ LÀ GÌ?

Vấn đề là những điều mà chúng ta cần phải tìm cách gỡ rối nhưng là do chúng ta chưa biết cách giải quyết hoặc là chưa biết cách giải quyết nó một cách tối ưu. Vấn đề được chia thành nhiều loại:

Vấn đề trước mắt: là vấn đề xuất hiện khi một cá nhân, nhóm đang gặp phải khó khăn và cần được xử lý.

Vấn đề dự báo: là những khó khăn dự kiến sẽ xảy ra nếu tình hình như hiện tại tiếp tục diễn ra.

Vấn đề suy diễn: là những giả định có thể xảy ra trong tương lai nếu tình hình hiện tại thay đổi.

Tuy nhiên, giải quyết vấn đề chưa bao giờ là dễ dàng và sau đây là một vài lý do khiến chúng ta gặp khó khăn trong việc xử lý chúng.

MỘT VÀI NGUYÊN NHÂN GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ KHÔNG HIỆU QUẢ:

Không có phương pháp mà chỉ giải quyết vấn đề một cách ngẫu nhiên:

Tâm lý con người có xu hướng đề ra một giải pháp ngẫu nhiên theo kinh nghiệm và đôi khi giải pháp này không phù hợp với những vấn đề mang tính phức tạp.

Ví dụ: Con bị đau đầu. Cách mà hầu hết chúng ta giải quyết chuyện này là cho uống thuốc an thần. Tuy nhiên có thể sâu xa của vấn đề này là do nguyên nhân lo lắng cho kì thi sắp tới. Vì thế chúng ta có thể thấy rằng giải pháp uống thuốc sẽ không hiệu quả.

Thiếu sự cam kết trong giải quyết vấn đề:

Đối với những vấn đề bản thân chúng ta thường có xu hướng trì hoãn vì vấn đề này không giải quyết thì cũng không gây hại gì nhiều. Chúng ta thường kiếm cớ trì hoãn cho tới khi mọi thứ bắt đầu trở nên nghiêm trọng. Thái độ của chúng ta với vấn đề mà ta đang gặp gây ảnh hưởng rất lớn đến cách chúng ta giải quyết chúng.

Không nhìn thấy được sự liên kết giữa các phần nhỏ một vấn đề:

Nhiều khi chúng ta chỉ giải quyết những phần ngọn của vấn đề nhưng điều này ảnh hưởng các yếu tố khác trong hệ thống. Trong ngắn hạn ta thấy rằng vấn đề đã được giải quyết, nhưng trong dài hạn thì ta sẽ thấy rằng vấn đề tương tự như vậy, và ngày càng nghiêm trọng hơn, sẽ tiếp tục xuất hiện cho đến khi ta nhìn nhận ra vấn đề cốt lõi và giải quyết chúng. Do đó khả năng tư duy mang tính hệ thống là một yếu tố mà những người giải quyết vấn đề cần trang bị.

QUY TRÌNH GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ HIỆU QUẢ:

Năm 1984, Bransford và Stein đã sáng lập một trong những phương pháp giải quyết vấn đề phổ biến và được đánh giá cao. Đó là mô hình IDEAL, mô hình này hướng dẫn cho ta một loạt các bước để tiếp cận vấn đề theo cách tự tin nhất:

I (Identify): Nhận thức vấn đề

D (Define): Vạch rõ nguyên nhân

E (Explore): Tìm tòi những chiến lược khả thi

A (Anticipate and Act): Dự đoán và hành động

L (Learn): Học hỏi, nhìn lại những nỗ lực khi giải quyết vấn đề

VAI TRÒ VÀ TẠI SAO HỌC SINH CẦN KỸ NĂNG GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ:

Trong cuộc sống, chúng ta luôn phải đối mặt với vô số vấn đề xảy ra bất chợt, dù nhỏ hay lớn thì nó đều ảnh hưởng đến công việc và tinh thần của mỗi người. Vậy nên việc rèn luyện cho mình một kỹ năng giải quyết vấn đề tốt sẽ giúp bạn dễ dàng đưa ra những quyết định đúng đắn khắc phục những tình trạng khó khăn hiện tại mà bạn đang gặp phải [3].

Cải thiện kỹ năng giải quyết vấn đề không chỉ giúp ích nhiều trong cuộc sống mà còn củng cố nhiều kỹ năng liên quan khác bao gồm:

– Kỹ năng phân tích: Muốn giải quyết tận gốc chúng ta phải có khả năng phân tích. Chúng ta phải phân tích nguyên nhân của vấn đề từ đó mới có thể đưa ra cách xử lý.

– Kỹ năng ra quyết định: Rất nhiều người thường gặp khó khăn trong việc ra quyết định, họ thường do dự không biết nên chọn phương án nào mới khả thi. Để có thể xử lý mọi tình huống buộc chúng ta phải có kỹ năng ra quyết định, lựa chọn hướng giải quyết và đánh giá kết quả đạt được.

– Kỹ năng giao tiếp: Khi gặp những tình huống éo le trong khâu giải quyết, chúng ta có thể trao đổi với những người liên quan để am hiểu hơn, từ đó tăng sự chắc chắn trong quyết định của mình. [5]

Những người biết cách giải quyết vấn đề tốt sẽ đưa ra những quyết định đúng đắn tạo ra những cơ hội làm việc thành công hơn so với những người khác. Ngoài ra, họ cũng sẽ nhận được sự tín nhiệm và đánh giá cao của những người xung quanh. Hơn hết, kỹ năng này còn giúp ta cải thiện chất lượng cuộc sống một cách chất lượng hơn [3].

Tóm lại, kỹ năng giải quyết vấn đề là một trong những kỹ năng rất cần thiết để đánh giá được năng lực làm việc và cách chúng ta hành xử trong cuộc sống. Quan trọng hơn, kỹ năng này còn là một bàn đạp để chúng ta trở thành Công Dân Toàn Cầu (Global Citizen). Chúng ta cần rèn luyện bản thân ngày càng phát triển để có thể cùng nhau vươn tầm quốc tế, thêm cơ hội tìm tòi học hỏi nhiều điều ngoài thế giới bao la rộng lớn kia.

Tác giả: Huỳnh Thanh Trà

Tài liệu tham khảo:

[1]. KỸ NĂNG GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ. (2015). TRƯỜNG ĐẠI HỌC TÀI CHÍNH – MARKETING. https://iae.ufm.edu.vn/Resources/Docs/SubDomain/iae/Ky%20nang%20mem/Tai%20lieu/6.KQD.pdf

 

[2]. Madhusonline. (2019, October 11). Kỹ năng giải quyết vấn đề quan trọng như thế nào trong cuộc sống của chúng ta? https://www.madhusonline.com/2019/10/11/ky-nang-giai-quyet-van-de-quan-trong-nhu-the-nao-trong-cuoc-song-cua-chung-ta/

[3]. 2 kỹ năng quan trọng bậc nhất trẻ nhất định phải biết trong thế kỷ 21 này. (2017, December 4). GPA English. https://gpaenglish.edu.vn/tin-tuc-su-kien/2-ky-nang-quan-trong-bac-nhat-tre-nhat-dinh-phai-biet-trong-the-ky-21-nay-226.htm

[4] Sippl, A. (n.d.). Teaching The IDEAL Problem-Solving Method To Diverse Learners. Life Skills Advocate. Retrieved August 29, 2021, from https://lifeskillsadvocate.com/blog/teaching-the-ideal-problem-solving-method-to-diverse-learners/

[5] Got It Vietnam. (2021, February 3). Kỹ năng giải quyết vấn đề là gì? Quy trình giải quyết vấn đề hiệu quả. Got It. https://vn.got-it.ai/blog/ky-nang-giai-quyet-van-de-la-gi-quy-trinh-giai-quyet-van-de-hieu-qua

TƯ DUY PHẢN BIỆN – KỸ NĂNG QUAN TRỌNG TRONG TƯƠNG LAI

Có bao giờ bạn không đồng tình với một quan điểm nào đó của giáo viên? Hay nghĩ trong đầu bài học ngày hôm nay có gì đó…không hợp lý cho lắm? Nhưng cuối cùng, bạn lại chẳng dám phát biểu ý kiến vì sợ rằng mình đang không phải phép? Không đâu các bạn ơi, điều này là hoàn toàn bình thường, ngoài ra đây còn là một trong những bước đệm đầu tiên để hình thành nên kỹ năng Tư Duy Phản Biện vô cùng quan trọng sau này nữa đó. Nhưng trước khi nhìn nhận một vấn đề hay phát biểu một quan điểm cá nhân, chúng ta hãy dành ít thời gian tìm hiểu rõ hơn về kỹ năng này cũng như các cách rèn luyện để không bị đánh giá là cảm tính và thiếu suy nghĩ nhé!

TƯ DUY PHẢN BIỆN LÀ GÌ?

Tư duy phản biện (Critical Thinking) từ lâu đã trở thành một đề tài tranh luận của các triết gia Hy Lạp sơ khai. Và vẫn tiếp tục là chủ đề được bàn luận sôi nổi trong thời đại ngày nay. Có rất nhiều định nghĩa về kỹ năng này, ta có thể hiểu theo một nghĩa đó là khả năng tiếp thu và suy nghĩ vấn đề thật rõ ràng, hợp lý, là khả năng tìm được sợi dây liên kết giữa các thông tin, đánh giá khách quan vấn đề và cuối cùng đưa ra kết luận. [1]

Ví dụ theo cách dễ hiểu hơn là khi bạn gặp một tin tức trên mạng, hãy chỉ lắng nghe một cách tham khảo và có chọn lọc, đồng thời vận dụng trí tuệ để phân tích đúng sai, xem xét các khía cạnh của tin tức đó rồi mới nhận định nên tin hay không, tránh việc đánh giá ngay lập tức bằng trực giác hay bản năng.

NHỮNG LỢI ÍCH TO LỚN KHI RÈN LUYỆN TƯ DUY PHẢN BIỆN

Cho dù bạn lựa chọn bất kỳ con đường sự nghiệp nào, từ Luật sư, Kế toán, Bác sĩ hay Kĩ sư… Tư duy phản biện đều sẽ đóng một vai trò quan trọng ảnh hưởng đến sự thành công của bạn. Không khó để nhận ra Tư duy phản biện đã dần trở thành một trong những kỹ năng cốt lõi được tìm kiếm nhiều nhất trong cuộc Cách mạng Công nghiệp 4.0 ngày nay.

BIẾT PHÂN BIỆT VÀ CHỌN LỌC THÔNG TIN

Truyền thông càng phát triển, con người càng có nguy cơ đối diện với một xã hội “quá tải” thông tin. Tin giả, kém chất lượng được tung ra nhiều hơn và đều đặn mỗi ngày. Nếu không rèn luyện Tư duy phản biện, ta sẽ không tránh khỏi việc thu nạp lượng lớn tin tức không đúng sự thật vào đầu.

PHÁT TRIỂN TÍNH TỰ LẬP

Khi bạn có thể suy nghĩ độc lập, phân tích vấn đề một cách khách quan. Thậm chí không cần phụ thuộc vào quan điểm của những người xung quanh. Xin chúc mừng bạn, bạn đã mở cho mình một cánh cửa tự lập rồi đấy.

TĂNG KHẢ NĂNG SÁNG TẠO

Rèn luyện tư duy phản biện giúp ta tiếp cận một vấn đề theo nhiều khía cạnh khác nhau. Cho phép chúng ta vượt ra khỏi vùng an toàn của sáng tạo, từ đó có thể đưa ra nhiều hướng đi dẫn tới các quyết định đúng đắn.

 

NÂNG CAO KHẢ NĂNG GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ

Albert Einstein từng nói: “Không phải do tôi quá thông minh, mà do tôi nghiền ngẫm vấn đề lâu hơn”. Phát triển tư duy phản biện đồng nghĩa với việc kỹ năng giải quyết vấn đề cũng sẽ dần hình thành trong bạn. Nó giúp bạn dành nhiều thời gian hơn để phân tích và đánh giá tất cả khía cạnh. Tăng tính logic và chính xác khi đưa ra phương pháp giải quyết cho mọi vấn đề.[2]

MỘT SỐ CÁCH GIÚP BẠN RÈN LUYỆN TƯ DUY PHẢN BIỆN MỖI NGÀY

  • Tiếp thu tin tức, vấn đề một cách chọn lọc, khoan đưa nhận xét.
  • Đặt câu hỏi về mọi thứ. (Tại sao? Làm thế nào? Liệu còn cách nào khác?…)
  • Không đánh giá vấn đề bằng cảm xúc chủ quan.
  • Mở lòng đón nhận ý kiến của mọi người, tiếp thu cái mới nhưng không quá dựa dẫm.
  • Sẵn sàng chấp nhận niềm tin của mình sẽ bị thử thách.
  • Công bằng trong việc đánh giá các dữ liệu cũng như quan điểm của người khác.
  • Tránh mắc các lỗi ngụy biện logic (Logical fallacies)

Đối với xã hội Việt Nam đang ngày càng phát triển và hội nhập. Đặc biệt là với những bạn trẻ của STEP luôn mong muốn trở thành một Global Citizen. Việc rèn luyện tư duy phản biện ngay bây giờ chính là hành trang vô cùng quan trọng để chúng ta có thể phát triển trí tuệ và nâng cấp bản thân. Hãy cố gắng quan sát tất cả sự việc xảy ra xung quanh bạn hàng ngày và luyện tập ứng dụng những cách vừa nêu trên, bạn sẽ dần tự mình cảm nhận được vô vàn lợi ích khi sở hữu một Tư duy phản biện tốt đó.

Tác giả: Thúy Hằng

Tài liệu tham khảo: 

[1] Critical thinking skills https://www.skillsyouneed.com/learn/critical-thinking.html

[2] Lí do bạn cần rèn luyện tư duy phản biện ngay hôm nay (2020). Theo Trí thức trẻ http://ttvn.toquoc.vn/li-do-ban-can-ren-luyen-tu-duy-phan-bien-ngay-hom-nay-222020207161821549.htm

PROBLEM SOLVING – KỸ NĂNG GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ

VẤN ĐỀ LÀ GÌ? 

Vấn đề là những điều mà chúng ta cần phải tìm cách gỡ rối nhưng là do chúng ta chưa biết cách làm thế nào hoặc là chưa biết xử lý nó một cách tối ưu. Chúng được chia thành nhiều loại:

  1. Vấn đề trước mắt: là chuyện xảy ra khi một cá nhân, nhóm đang gặp phải khó khăn và cần được xử lý.
  2. Vấn đề dự báo: là những khó khăn dự kiến sẽ xảy ra nếu tình hình như hiện tại tiếp tục diễn ra.
  3. Vấn đề suy diễn: là những giả định có thể xảy ra trong tương lai nếu tình hình hiện tại thay đổi.[1]

Tuy nhiên, giải quyết vấn đề chưa bao giờ là dễ dàng và sau đây là một vài lý do khiến chúng ta gặp khó khăn trong việc xử lý chúng.

Nguồn: Internet

MỘT VÀI NGUYÊN NHÂN GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ KHÔNG HIỆU QUẢ:

1.KHÔNG CÓ PHƯƠNG PHÁP MÀ CHỈ XỬ LÝ MỘT CÁCH NGẪU NHIÊN:

Tâm lý con người có xu hướng đề ra một giải pháp ngẫu nhiên theo kinh nghiệm và đôi khi giải pháp này không phù hợp với những vấn đề mang tính phức tạp.

Ví dụ: Con bị đau đầu. Cách mà hầu hết chúng ta xử lý chuyện này là cho uống thuốc an thần. Tuy nhiên có thể sâu xa của tình huống này là do lo lắng cho kì thi sắp tới. Vì thế chúng ta có thể thấy rằng giải pháp uống thuốc sẽ không hiệu quả.

2.THIẾU SỰ CAM KẾT:

Đối với những vấn đề bản thân chúng ta thường có xu hướng trì hoãn vì tình huống này không xử lý thì cũng không gây hại gì nhiều. Thế nên, chúng ta thường kiếm cớ trì hoãn cho tới khi mọi thứ bắt đầu trở nên nghiêm trọng. Thái độ của chúng ta với việc mà ta đang gặp gây ảnh hưởng rất lớn đến cách chúng ta kiểm soát chúng.

3.KHÔNG NHÌN THẤY ĐƯỢC SỰ LIÊN KẾT GIỮA CÁC PHẦN NHỎ MỘT VẤN ĐỀ:

Nhiều khi chúng ta chỉ giải quyết những phần ngọn của vấn đề nhưng điều này ảnh hưởng các yếu tố khác trong hệ thống. Trong ngắn hạn, ta thấy rằng khó khăn đã được kiểm soát, nhưng trong dài hạn thì ta sẽ thấy rằng khó khăn tương tự như vậy. Mà còn ngày càng nghiêm trọng hơn, sẽ tiếp tục xuất hiện đến khi ta nhận ra yếu tố cốt lõi. Cần ta điều chỉnh chúng từ gốc. Do đó khả năng tư duy mang tính hệ thống cũng là một yếu tố mà mọi người cần trang bị. [1]

QUY TRÌNH GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ HIỆU QUẢ:

Năm 1984, Bransford và Stein đã sáng lập một phương pháp xử lý vấn đề phổ biến và được đánh giá cao. Đó là mô hình IDEAL [4], mô hình này hướng dẫn cho ta một loạt các bước để tiếp cận các mối quan tâm theo cách tự tin nhất:

I (Identify): Nhận thức tình huống

D (Define): Vạch rõ nguyên nhân

E (Explore): Tìm tòi những chiến lược khả thi

A (Anticipate and Act): Dự đoán và hành động

L (Learn): Học hỏi, nhìn lại những nỗ lực khi hoàn thành

VAI TRÒ VÀ TẠI SAO HỌC SINH CẦN KỸ NĂNG GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ:

Trong cuộc sống, chúng ta luôn phải đối mặt với vô số vấn đề xảy ra bất chợt, dù nhỏ hay lớn thì nó đều ảnh hưởng đến công việc và tinh thần của mỗi người. Chính vì vậy, việc rèn luyện cho mình một kỹ năng xử lý tình huống tốt sẽ giúp bạn dễ dàng đưa ra những quyết định đúng đắn khắc phục những tình trạng khó khăn hiện tại mà bạn đang gặp phải [2,3].

Cải thiện kỹ năng này không chỉ giúp ích trong cuộc sống mà còn củng cố nhiều kỹ năng liên quan khác gồm:

– Kỹ năng phân tích: Muốn giải quyết tận gốc chúng ta phải có khả năng phân tích. Chúng ta phải phân tích nguyên nhân của vấn đề từ đó mới có thể đưa ra cách xử lý.

– Kỹ năng ra quyết định: Rất nhiều người gặp khó khăn trong việc ra quyết định, họ thường do dự không biết nên chọn phương án nào. Để có thể xử lý mọi tình huống buộc chúng ta phải có kỹ năng ra quyết định, lựa chọn hướng giải quyết và đánh giá kết quả đạt được.

– Kỹ năng giao tiếp: Khi gặp những tình huống éo le trong khâu giải quyết, chúng ta có thể trao đổi với những người liên quan để am hiểu hơn, từ đó tăng sự chắc chắn trong quyết định của mình. [5]

Những người biết cách xử lý tình huống tốt sẽ tạo ra những thành công hơn so với người khác. Ngoài ra, họ cũng sẽ nhận được sự tín nhiệm và đánh giá cao của những người xung quanh. Hơn hết, kỹ năng này còn giúp ta cải thiện chất lượng cuộc sống một cách chất lượng hơn [3].

KẾT LUẬN:

Tóm lại, khả năng giải quyết vấn đề là một kỹ năng rất cần thiết để đánh giá năng lực làm việc và cách chúng ta hành xử trong cuộc sống. Quan trọng hơn, kỹ năng này còn là một bàn đạp để chúng ta trở thành Công Dân Toàn Cầu (Global Citizen). Ta cần rèn luyện bản thân ngày càng phát triển để có thể vươn tầm quốc tế, tìm tòi học hỏi nhiều điều ngoài thế giới bao la rộng lớn kia.

Tác giả: Huỳnh Thanh Trà

 

Tài liệu tham khảo:

[1]. KỸ NĂNG GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ. (2015). TRƯỜNG ĐẠI HỌC TÀI CHÍNH – MARKETING. https://iae.ufm.edu.vn/Resources/Docs/SubDomain/iae/Ky%20nang%20mem/Tai%20lieu/6.KQD.pdf

[2]. Madhusonline. (2019, tháng 11 ngày 11). Kỹ năng giải quyết vấn đề quan trọng như thế nào trong cuộc sống của chúng ta? https://www.madhusonline.com/2019/10/11/ky-nang-giai-quyet-van-de-quan-trong-nhu-the-nao-trong-cuoc-song-cua-chung-ta/

[3]. 2 kỹ năng quan trọng bậc nhất trẻ nhất định phải biết trong thế kỷ 21 này. (2017, tháng 12 ngày 4). GPA English. https://gpaenglish.edu.vn/tin-tuc-su-kien/2-ky-nang-quan-trong-bac-nhat-tre-nhat-dinh-phai-biet-trong-the-ky-21-nay-226.htm

[4] Sippl, A. (n.d.). Teaching The IDEAL Problem-Solving Method To Diverse Learners. Life Skills Advocate. From https://lifeskillsadvocate.com/blog/teaching-the-ideal-problem-solving-method-to-diverse-learners/

[5] Got It Vietnam. (2021, tháng 2 ngày 3). Kỹ năng giải quyết vấn đề là gì? Quy trình giải quyết vấn đề hiệu quả. Got It. https://vn.got-it.ai/blog/ky-nang-giai-quyet-van-de-la-gi-quy-trinh-giai-quyet-van-de-hieu-qua