TƯ DUY PHẢN BIỆN – KỸ NĂNG QUAN TRỌNG TRONG TƯƠNG LAI

Có bao giờ bạn không đồng tình với một quan điểm nào đó của giáo viên? Hay nghĩ trong đầu bài học ngày hôm nay có gì đó…không hợp lý cho lắm? Nhưng cuối cùng, bạn lại chẳng dám phát biểu ý kiến vì sợ rằng mình đang không phải phép? Không đâu các bạn ơi, điều này là hoàn toàn bình thường, ngoài ra đây còn là một trong những bước đệm đầu tiên để hình thành nên kỹ năng Tư Duy Phản Biện vô cùng quan trọng sau này nữa đó. Nhưng trước khi nhìn nhận một vấn đề hay phát biểu một quan điểm cá nhân, chúng ta hãy dành ít thời gian tìm hiểu rõ hơn về kỹ năng này cũng như các cách rèn luyện để không bị đánh giá là cảm tính và thiếu suy nghĩ nhé!

TƯ DUY PHẢN BIỆN LÀ GÌ?

Tư duy phản biện (Critical Thinking) từ lâu đã trở thành một đề tài tranh luận của các triết gia Hy Lạp sơ khai. Và vẫn tiếp tục là chủ đề được bàn luận sôi nổi trong thời đại ngày nay. Có rất nhiều định nghĩa về kỹ năng này, ta có thể hiểu theo một nghĩa đó là khả năng tiếp thu và suy nghĩ vấn đề thật rõ ràng, hợp lý, là khả năng tìm được sợi dây liên kết giữa các thông tin, đánh giá khách quan vấn đề và cuối cùng đưa ra kết luận. [1]

Ví dụ theo cách dễ hiểu hơn là khi bạn gặp một tin tức trên mạng, hãy chỉ lắng nghe một cách tham khảo và có chọn lọc, đồng thời vận dụng trí tuệ để phân tích đúng sai, xem xét các khía cạnh của tin tức đó rồi mới nhận định nên tin hay không, tránh việc đánh giá ngay lập tức bằng trực giác hay bản năng.

NHỮNG LỢI ÍCH TO LỚN KHI RÈN LUYỆN TƯ DUY PHẢN BIỆN

Cho dù bạn lựa chọn bất kỳ con đường sự nghiệp nào, từ Luật sư, Kế toán, Bác sĩ hay Kĩ sư… Tư duy phản biện đều sẽ đóng một vai trò quan trọng ảnh hưởng đến sự thành công của bạn. Không khó để nhận ra Tư duy phản biện đã dần trở thành một trong những kỹ năng cốt lõi được tìm kiếm nhiều nhất trong cuộc Cách mạng Công nghiệp 4.0 ngày nay.

BIẾT PHÂN BIỆT VÀ CHỌN LỌC THÔNG TIN

Truyền thông càng phát triển, con người càng có nguy cơ đối diện với một xã hội “quá tải” thông tin. Tin giả, kém chất lượng được tung ra nhiều hơn và đều đặn mỗi ngày. Nếu không rèn luyện Tư duy phản biện, ta sẽ không tránh khỏi việc thu nạp lượng lớn tin tức không đúng sự thật vào đầu.

PHÁT TRIỂN TÍNH TỰ LẬP

Khi bạn có thể suy nghĩ độc lập, phân tích vấn đề một cách khách quan. Thậm chí không cần phụ thuộc vào quan điểm của những người xung quanh. Xin chúc mừng bạn, bạn đã mở cho mình một cánh cửa tự lập rồi đấy.

TĂNG KHẢ NĂNG SÁNG TẠO

Rèn luyện tư duy phản biện giúp ta tiếp cận một vấn đề theo nhiều khía cạnh khác nhau. Cho phép chúng ta vượt ra khỏi vùng an toàn của sáng tạo, từ đó có thể đưa ra nhiều hướng đi dẫn tới các quyết định đúng đắn.

NÂNG CAO KHẢ NĂNG GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ

Albert Einstein từng nói: “Không phải do tôi quá thông minh, mà do tôi nghiền ngẫm vấn đề lâu hơn”. Phát triển tư duy phản biện đồng nghĩa với việc kỹ năng giải quyết vấn đề cũng sẽ dần hình thành trong bạn. Nó giúp bạn dành nhiều thời gian hơn để phân tích và đánh giá tất cả khía cạnh. Tăng tính logic và chính xác khi đưa ra phương pháp giải quyết cho mọi vấn đề.[2]

MỘT SỐ CÁCH GIÚP BẠN RÈN LUYỆN TƯ DUY PHẢN BIỆN MỖI NGÀY

• Tiếp thu tin tức, vấn đề một cách chọn lọc, khoan đưa nhận xét.
• Đặt câu hỏi về mọi thứ. (Tại sao? Làm thế nào? Liệu còn cách nào khác?…)
• Không đánh giá vấn đề bằng cảm xúc chủ quan.
• Mở lòng đón nhận ý kiến của mọi người, tiếp thu cái mới nhưng không quá dựa dẫm.
• Sẵn sàng chấp nhận niềm tin của mình sẽ bị thử thách.
• Công bằng trong việc đánh giá các dữ liệu cũng như quan điểm của người khác.
• Tránh mắc các lỗi ngụy biện logic (Logical fallacies)

Đối với xã hội Việt Nam đang ngày càng phát triển và hội nhập. Đặc biệt là với những bạn trẻ của STEP luôn mong muốn trở thành một Global Citizen. Việc rèn luyện tư duy phản biện ngay bây giờ chính là hành trang vô cùng quan trọng để chúng ta có thể phát triển trí tuệ và nâng cấp bản thân. Hãy cố gắng quan sát tất cả sự việc xảy ra xung quanh bạn hàng ngày và luyện tập ứng dụng những cách vừa nêu trên, bạn sẽ dần tự mình cảm nhận được vô vàn lợi ích khi sở hữu một Tư duy phản biện tốt đó.

Tác giả: Thúy Hằng

Tài liệu tham khảo: 

[1] Critical thinking skills https://www.skillsyouneed.com/learn/critical-thinking.html

[2] Lí do bạn cần rèn luyện tư duy phản biện ngay hôm nay (2020). Theo Trí thức trẻ http://ttvn.toquoc.vn/li-do-ban-can-ren-luyen-tu-duy-phan-bien-ngay-hom-nay-222020207161821549.htm