PROBLEM SOLVING – GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ (Phần 2)

VẤN ĐỀ LÀ GÌ?

Vấn đề là những điều mà chúng ta cần phải tìm cách gỡ rối nhưng là do chúng ta chưa biết cách giải quyết hoặc là chưa biết cách giải quyết nó một cách tối ưu. Vấn đề được chia thành nhiều loại:

Vấn đề trước mắt: là vấn đề xuất hiện khi một cá nhân, nhóm đang gặp phải khó khăn và cần được xử lý.

Vấn đề dự báo: là những khó khăn dự kiến sẽ xảy ra nếu tình hình như hiện tại tiếp tục diễn ra.

Vấn đề suy diễn: là những giả định có thể xảy ra trong tương lai nếu tình hình hiện tại thay đổi.

Tuy nhiên, giải quyết vấn đề chưa bao giờ là dễ dàng và sau đây là một vài lý do khiến chúng ta gặp khó khăn trong việc xử lý chúng.

MỘT VÀI NGUYÊN NHÂN GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ KHÔNG HIỆU QUẢ:

Không có phương pháp mà chỉ giải quyết vấn đề một cách ngẫu nhiên:

Tâm lý con người có xu hướng đề ra một giải pháp ngẫu nhiên theo kinh nghiệm và đôi khi giải pháp này không phù hợp với những vấn đề mang tính phức tạp.

Ví dụ: Con bị đau đầu. Cách mà hầu hết chúng ta giải quyết chuyện này là cho uống thuốc an thần. Tuy nhiên có thể sâu xa của vấn đề này là do nguyên nhân lo lắng cho kì thi sắp tới. Vì thế chúng ta có thể thấy rằng giải pháp uống thuốc sẽ không hiệu quả.

Thiếu sự cam kết trong giải quyết vấn đề:

Đối với những vấn đề bản thân chúng ta thường có xu hướng trì hoãn vì vấn đề này không giải quyết thì cũng không gây hại gì nhiều. Chúng ta thường kiếm cớ trì hoãn cho tới khi mọi thứ bắt đầu trở nên nghiêm trọng. Thái độ của chúng ta với vấn đề mà ta đang gặp gây ảnh hưởng rất lớn đến cách chúng ta giải quyết chúng.

Không nhìn thấy được sự liên kết giữa các phần nhỏ một vấn đề:

Nhiều khi chúng ta chỉ giải quyết những phần ngọn của vấn đề nhưng điều này ảnh hưởng các yếu tố khác trong hệ thống. Trong ngắn hạn ta thấy rằng vấn đề đã được giải quyết, nhưng trong dài hạn thì ta sẽ thấy rằng vấn đề tương tự như vậy, và ngày càng nghiêm trọng hơn, sẽ tiếp tục xuất hiện cho đến khi ta nhìn nhận ra vấn đề cốt lõi và giải quyết chúng. Do đó khả năng tư duy mang tính hệ thống là một yếu tố mà những người giải quyết vấn đề cần trang bị.

QUY TRÌNH GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ HIỆU QUẢ:

Năm 1984, Bransford và Stein đã sáng lập một trong những phương pháp giải quyết vấn đề phổ biến và được đánh giá cao. Đó là mô hình IDEAL, mô hình này hướng dẫn cho ta một loạt các bước để tiếp cận vấn đề theo cách tự tin nhất:

I (Identify): Nhận thức vấn đề

D (Define): Vạch rõ nguyên nhân

E (Explore): Tìm tòi những chiến lược khả thi

A (Anticipate and Act): Dự đoán và hành động

L (Learn): Học hỏi, nhìn lại những nỗ lực khi giải quyết vấn đề

VAI TRÒ VÀ TẠI SAO HỌC SINH CẦN KỸ NĂNG GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ:

Trong cuộc sống, chúng ta luôn phải đối mặt với vô số vấn đề xảy ra bất chợt, dù nhỏ hay lớn thì nó đều ảnh hưởng đến công việc và tinh thần của mỗi người. Vậy nên việc rèn luyện cho mình một kỹ năng giải quyết vấn đề tốt sẽ giúp bạn dễ dàng đưa ra những quyết định đúng đắn khắc phục những tình trạng khó khăn hiện tại mà bạn đang gặp phải [3].

Cải thiện kỹ năng giải quyết vấn đề không chỉ giúp ích nhiều trong cuộc sống mà còn củng cố nhiều kỹ năng liên quan khác bao gồm:

– Kỹ năng phân tích: Muốn giải quyết tận gốc chúng ta phải có khả năng phân tích. Chúng ta phải phân tích nguyên nhân của vấn đề từ đó mới có thể đưa ra cách xử lý.

– Kỹ năng ra quyết định: Rất nhiều người thường gặp khó khăn trong việc ra quyết định, họ thường do dự không biết nên chọn phương án nào mới khả thi. Để có thể xử lý mọi tình huống buộc chúng ta phải có kỹ năng ra quyết định, lựa chọn hướng giải quyết và đánh giá kết quả đạt được.

– Kỹ năng giao tiếp: Khi gặp những tình huống éo le trong khâu giải quyết, chúng ta có thể trao đổi với những người liên quan để am hiểu hơn, từ đó tăng sự chắc chắn trong quyết định của mình. [5]

Những người biết cách giải quyết vấn đề tốt sẽ đưa ra những quyết định đúng đắn tạo ra những cơ hội làm việc thành công hơn so với những người khác. Ngoài ra, họ cũng sẽ nhận được sự tín nhiệm và đánh giá cao của những người xung quanh. Hơn hết, kỹ năng này còn giúp ta cải thiện chất lượng cuộc sống một cách chất lượng hơn [3].

Tóm lại, kỹ năng giải quyết vấn đề là một trong những kỹ năng rất cần thiết để đánh giá được năng lực làm việc và cách chúng ta hành xử trong cuộc sống. Quan trọng hơn, kỹ năng này còn là một bàn đạp để chúng ta trở thành Công Dân Toàn Cầu (Global Citizen). Chúng ta cần rèn luyện bản thân ngày càng phát triển để có thể cùng nhau vươn tầm quốc tế, thêm cơ hội tìm tòi học hỏi nhiều điều ngoài thế giới bao la rộng lớn kia.

Tác giả: Huỳnh Thanh Trà

Tài liệu tham khảo:

[1]. KỸ NĂNG GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ. (2015). TRƯỜNG ĐẠI HỌC TÀI CHÍNH – MARKETING. https://iae.ufm.edu.vn/Resources/Docs/SubDomain/iae/Ky%20nang%20mem/Tai%20lieu/6.KQD.pdf

[2]. Madhusonline. (2019, October 11). Kỹ năng giải quyết vấn đề quan trọng như thế nào trong cuộc sống của chúng ta? https://www.madhusonline.com/2019/10/11/ky-nang-giai-quyet-van-de-quan-trong-nhu-the-nao-trong-cuoc-song-cua-chung-ta/

[3]. 2 kỹ năng quan trọng bậc nhất trẻ nhất định phải biết trong thế kỷ 21 này. (2017, December 4). GPA English. https://gpaenglish.edu.vn/tin-tuc-su-kien/2-ky-nang-quan-trong-bac-nhat-tre-nhat-dinh-phai-biet-trong-the-ky-21-nay-226.htm

[4] Sippl, A. (n.d.). Teaching The IDEAL Problem-Solving Method To Diverse Learners. Life Skills Advocate. Retrieved August 29, 2021, from https://lifeskillsadvocate.com/blog/teaching-the-ideal-problem-solving-method-to-diverse-learners/

[5] Got It Vietnam. (2021, February 3). Kỹ năng giải quyết vấn đề là gì? Quy trình giải quyết vấn đề hiệu quả. Got It. https://vn.got-it.ai/blog/ky-nang-giai-quyet-van-de-la-gi-quy-trinh-giai-quyet-van-de-hieu-qua