LUẬN VĂN LÀ CẨM NANG CUỘC SỐNG

Quyển sách “Cách viết luận văn” (How to Write a Thesis) của tác giả Umberto Eco được xuất hiện lần đầu tiên trên kệ sách nước Ý vào năm 1977. Đối với Eco – một triết gia và tiểu thuyết gia khôi hài nổi tiếng với những công trình về ký hiệu học, có một lý do rất thực tế để viết quyển sách này. Cho đến năm 1999, luận văn về nghiên cứu gốc được yêu cầu đối với mọi học sinh đang theo học loại bằng tương đương bằng cử nhân của Ý. Việc tập hợp những suy nghĩ của ông ấy về luận văn sẽ giúp ông ấy thoát khỏi cảnh thuật đi thuật lại những lời khuyên đó mỗi năm cho học sinh. Kể từ khi được xuất bản, “Cách viết luận văn” đã trải qua 23 lần tái bản tại Ý và được dịch ra ít nhất 7 ngôn ngữ. Hiện nay, chúng ta chỉ có thể tìm thấy ấn bản tiếng Anh đầu tiên của cuốn sách này, được dịch bởi Caterina Mongiat Farina và Geoff Farina.

Chúng ta đã tồn tại trong thế giới nói tiếng Anh 37 năm mà không có quyển sách này. Vậy tại sao bây giờ lại cần bận tâm đến nó? Thực ra, Eco viết quyển sách về viết luận văn này trước khi có sự ra đời và phát triển rộng rãi của trình soạn thảo văn bản và Internet. Quyển sách có những đoạn văn dài dành cho các công nghệ kỳ lạ như thẻ ghi chú và sổ địa chỉ, các chiến lược thận trọng để khắc phục những hạn chế của thư viện địa phương. Thế nhưng, sức hấp dẫn lâu dài của quyển sách – lý do nó có thể thu hút những người mà cuộc đời họ không có nhu cầu viết bất cứ thứ gì dài hơn một email – hầu như không liên quan đến sự khắc nghiệt của các yêu cầu của chương trình cử nhân danh dự.Thay vào đó, trong quyển sách khoa trương và hài hước của Eco, luận văn đại diện cho một quá trình tự nhận thức kỳ diệu, một cách tương tác cẩn thận và đầy tò mò với thế giới mà không nên kết thúc ở những năm đầu tuổi đôi mươi. Eco báo trước: “Luận văn của bạn như mối tình đầu, sẽ rất khó quên.” Bằng cách nắm vững những yêu cầu và quy định của kiểu luận văn cũ kỹ, Eco say mê chứng minh rằng chúng ta được trang bị cho một thế giới bên ngoài chúng ta – thế giới của những ý tưởng, triết lý và các cuộc tranh luận.

Luận văn đại diện cho một quá trình tự nhận thức kỳ diệu, một cách tương tác cẩn thận và đầy tò mò với thế giới.  “Luận văn của bạn như mối tình đầu, sẽ rất khó quên.” – Umberto Eco.

Sự nghiệp của Eco đã được định nghĩa bằng khát khao chia sẻ những mối quan tâm hiếm hoi của giới học thuật với cộng đồng độc giả rộng rãi hơn. Ông đã viết một cuốn tiểu thuyết đưa ra lý thuyết văn học (“Tên của hoa hồng” – “The Name of the Rose”) và một cuốn sách dành cho thiếu nhi về các nguyên tử nhất tâm phản đối số phận của chúng như những cỗ máy chiến tranh (“Quả bom và vị tướng” – “The Bomb and the General”). “Cách viết luận văn” được khơi dậy bởi mong muốn trang bị cho những sinh viên có khát khao và sự tôn trọng đối với quá trình viết luận văn các công cụ để tạo ra một bài viết chặt chẽ và ý nghĩa. Eco đã viết ngay phần đầu của quyển sách: “Một xã hội công bằng hơn” là nơi mà bất kỳ ai có “khát vọng thật sự” sẽ được Nhà nước hỗ trợ, không phụ thuộc vào xuất thân hay đặc điểm của họ. Xã hội của chúng ta không hoàn toàn hoạt động như vậy. Chính những sinh viên có đặc quyền, những người được hưởng sự đào tạo tốt nhất hiện có, có xu hướng bắt đầu và sau đó dễ dàng vượt qua quá trình làm luận văn.

Eco hướng dẫn sinh viên những mánh khóe và phần thưởng của nghiên cứu bền vững, những sắc thái của việc phác thảo, các hệ thống khác nhau để thu thập và đối chiếu các ghi chú nghiên cứu của một ai đó, làm thế nào nếu – mỗi lời kêu gọi “luận văn như mối tình đầu” của Eco – bạn sợ rằng ai đó đã thực hiện những động thái này trước bạn. Có những chiến lược tổng quan để đưa ra “trung tâm” và “ngoại vi” của dự án cũng như những khía cạnh triết học về tính độc đáo và sự ghi nhận tác giả. Một lời khuyên thông thái của Eco: “Hãy làm việc với một tác giả đương đại như thể anh ta cổ đại, và một tác giả cổ đại như thể anh ta đương đại, bạn sẽ có hứng thú hơn và viết luận văn tốt hơn.” Các đề xuất khác có thể khiến sinh viên ngày nay cho là lạc hậu, chẳng hạn như ý tưởng lạ thường về dùng sổ địa chỉ để ghi lại các nguồn của một người.

Tuy nhiên, vẫn có những cách tiếp cận kiểu cũ nhưng có vẻ hữu ích hơn bao giờ hết: ví dụ, ông ấy gợi ý rằng có thể khám phá quỹ đạo tiềm năng của một dự án bằng một hệ thống các thẻ danh mục có thể sắp xếp được. Những điểm quan trọng như vậy đã khiến “Cách viết luận văn” giống như một cẩm nang hướng dẫn xác định trung tâm của một người trong thời đại bùng nổ thông tin đến chóng mặt. Hãy xem xét lời cảnh báo của Eco đối với “bằng chứng ngoại phạm của các bản sao”: “Sinh viên tạo ra hàng trăm bản sao và mang chúng về nhà, và công việc này khiến anh ta nghĩ  rằng mình đang sở hữu tác phẩm. Sự sở hữu này giải thoát sinh viên khỏi việc thực sự đọc chúng. Loại tích lũy chóng mặt này, một chủ nghĩa tư bản kiểu mới về thông tin, xảy ra với rất nhiều người.” Ngày nay, nhiều người trong chúng ta trải qua giai đoạn tăng tốc của điều này, chúng ta dễ dàng đánh dấu các liên kết hoặc lưu các bài báo vào Instapaper, thỏa mãn cơn nghiện tích trữ thông tin, không biết liệu chúng ta có bao giờ thực sự xử lý chúng hay không. (Giải pháp không hoàn toàn hữu ích của Eco: đọc mọi thứ càng sớm càng tốt.)

Chúng ta dễ dàng đánh dấu các liên kết hoặc lưu các bài báo vào Instapaper, thỏa mãn cơn nghiện tích trữ thông tin, không biết liệu chúng ta có bao giờ thực sự xử lý chúng hay không.

Nhưng khía cạnh hấp dẫn nhất trong cuốn sách của Eco là cách ông ấy hình dung về một cộng đồng bắt nguồn từ bất kỳ nỗ lực trí tuệ trung thực nào — những cuộc trò chuyện xuyên thời gian và không gian, vượt qua cả độ tuổi hoặc thứ bậc, trên tinh thần trò chuyện tự do, dân chủ mà bạn tham gia. Ông cảnh báo các sinh viên không nên đánh mất bản thân trong cái hố của sự tự luyến: bạn không phải là một “thiên tài bị lừa dối” đơn giản bởi vì ai đó tình cờ lại có cùng một bộ câu hỏi nghiên cứu. “Bạn phải vượt qua sự nhút nhát và trò chuyện với người thủ thư,”ông ấy viết, “bởi vì những lời khuyên đáng tin cậy của anh ấy có thể giúp bạn tiết kiệm rất nhiều thời gian. Bạn phải nghĩ rằng người thủ thư (nếu không phải làm việc quá sức hoặc rối loạn thần kinh) sẽ hạnh phúc khi anh ta có thể chứng minh được hai điều: chất lượng trí nhớ, sự uyên bác của anh ta và sự phong phú của thư viện, đặc biệt ở những thư viện nhỏ. Thư viện càng bị cô lập và không được xem trọng, người thủ thư càng cảm thấy buồn phiền vì nó bị đánh giá thấp.”

Eco đưa ra một loạt những kinh nghiệm và nỗi lo lắng cơ bản quen thuộc với bất kỳ ai đã từng viết luận văn, từ việc tìm kiếm một người cố vấn (“Làm thế nào để tránh bị cố vấn của bạn lợi dụng” – How to Avoid Being Exploited By Your Advisor) đến việc chiến đấu với sự thiếu tự tin. Cuối cùng thì quá trình và những khó khăn sẽ khiến luận văn trở thành một kinh nghiệm. Khi mọi thứ khác mà bạn đã học ở trường đại học đã là quá khứ – khi bạn vô tình nhìn thấy một cuốn sổ cũ và tự hỏi mình đã dành toàn bộ thời gian để làm gì, vì bạn không có hồi ức nào về một cuộc hội thảo về chủ nghĩa hậu hiện đại vào năm cuối – thì luận văn  vẫn còn đó và nó cung cấp nền tảng học thuật đã được thành thạo, và đến hàng thập kỷ sau vẫn tiếp tục cho phép các quan sát trong phòng bar về các tác phẩm cuối sự nghiệp của William Faulkner hoặc hiệu ứng Hotelling. (Tiết lộ chi tiết: Tôi nghi ngờ rằng không một ai trên Trái đất có thể hiểu rõ hơn tôi về bộ phim Gánh nặng của người da trắng (White Man’s Burden) do John Travolta thủ vai chính, bởi vì tôi đã dành cả một mùa xuân Berkeley bình dị để nghiên cứu những bộ phim khủng khiếp về chủng tộc.)

Trong lời nói đầu của mình về quyển sách của Eco, học giả Francesco Erspamer tranh cãi rằng “Cách viết luận văn” tiếp tục gây được tiếng vang với độc giả vì nó nằm ở “bản chất của khoa học nhân văn”. Chắc chắn có lý do để tin rằng cuộc khủng hoảng hiện nay của nhân loại một phần là do sự kém cỏi của họ trong việc giải thích và biện minh cho bản thân. Khi các nhà phê bình tiếp tục công kích chi phí quá cao và sự vô dụng có thể có của trường đại học — và vào thời điểm mà “một bài học dài” chỉ mất hơn vài phút để đọc lướt qua — thật dễ hiểu khi nói dành một phần nhỏ tuổi đôi mươi sôi nổi để viết một luận văn có vẻ lãng phí thời gian, kỳ lạ, thậm chí có thể ích kỷ. Và khi giáo dục đại học tiếp tục uốn cong theo logic của tiêu dùng và các kỹ năng thị trường, thì việc theo đuổi kiến ​​thức chỉ vì giá trị của nó nghe thật nhảm nhí. Ngay cả từ quan điểm của bộ máy hành chính đại học, luận văn chủ yếu chỉ là một phương thức đánh giá khác, một tiêu chuẩn đánh giá kết quả học tập của học sinh dễ đọc và có thể định lượng được. Đó cũng là một thông báo tuyệt vời dành cho các phụ huynh rằng con của họ là sinh viên năm cuối đã học được và đạt được điều gì đó.

Nhưng “Cách viết luận văn” có nhiều thứ hơn là sự theo đuổi nhàn nhã của sinh viên đại học. Sổ tay hướng dẫn viết và nghiên cứu như “Các yếu tố của phong cách” (The Elements of Style), “Nghề nghiên cứu” (The Craft of Research) và Turabian cung cấp cái nhìn về phiên bản tốt nhất của chúng ta. Chúng rất chính xác và đầy đủ, có đầy đủ các giao thức và tiêu chuẩn có thể có vẻ giả tạo, thậm chí là kỳ lạ. Thừa nhận những quy tắc này, Eco lập luận, cho phép một người bình thường bước vào một vũ trụ tranh luận và thảo luận thực sự. Vậy thì “Cách viết luận văn” không chỉ là việc đáp ứng yêu cầu về bằng cấp. Nó cũng là về sự khác biệt đầy hấp dẫn và cố gắng thực hiện một dự án dường như là không thể, tính toán một cách khiêm tốn với “kiến thức mà bất kỳ ai cũng có thể dạy chúng ta điều gì đó”. Nó mô phỏng một kiểu tự hiện thực hóa bản thân, một niềm tin vào sự toàn vẹn của tiếng nói của bản thân.

“Cách viết luận văn” không chỉ là việc đáp ứng yêu cầu về bằng cấp. Nó cũng là về sự khác biệt đầy hấp dẫn và cố gắng thực hiện một dự án dường như là không thể, tính toán một cách khiêm tốn với “kiến thức mà bất kỳ ai cũng có thể dạy chúng ta điều gì đó”.

 

Một luận văn đại diện cho một khoản đầu tư với lợi tức không chắc chắn, chủ yếu là do các khía cạnh quan trọng nhất của nó phải dựa trên quá trình. Có thể đó là lần cuối cùng những ý tưởng liều lĩnh nhất của bạn sẽ được xem xét một cách nghiêm túc. Mọi người đều xứng đáng được cảm thấy như vậy. Điều này đặc biệt đúng với những trường đại học có số lượng ít phụ nữ, sinh viên thế hệ đầu tiên trong gia đình và sinh viên da màu theo đuổi công việc luận văn không bắt buộc. Đối với những sinh viên này, một phần của thử thách là nghiêm túc yêu cầu một sự cố vấn chưa từng có và có khả năng thay đổi tương lai.

Việc Eco gợi lên một “xã hội công bằng” là rất đáng suy ngẫm. Chúng ta thậm chí có thể nghĩ về luận điểm này, như Eco hình dung nó, giống một phiên bản chính thức của sự cởi mở, quan tâm, nghiêm khắc và nhiệt huyết mà chúng ta nên chào đón mỗi ngày mới. Đó là sự cam kết của bản thân với một nhiệm vụ có vẻ to lớn và bất khả thi. Cuối cùng, bạn sẽ không nhớ gì nhiều ngoài những đêm thức trắng cuối cùng đó, những câu đùa nội bộ vụng về làm giảm giá trị của một bản ghi nhận mà chắc chỉ có bốn người đọc, một bức ảnh ngượng nghịu, đầy lúng túng với cố vấn của bạn khi tốt nghiệp. Tất cả những gì còn lại có thể là cảm giác giao luận án của bạn cho ai đó trong văn phòng bộ môn và sau đó tận hưởng một buổi chiều mùa hè. Sẽ rất khó để quên.