5 ĐIỀU BẠN SẼ PHẢI ĐÁNH ĐỔI KHI KHÔNG HIỂU BẢN THÂN MÌNH

Thấu hiểu bản thân – một cụm từ dường như đã trở nên quá quen thuộc và phổ biến mà bạn có thể dễ dàng bắt gặp trong các bài viết và cuốn sách về tâm lý học. Thấu hiểu bản thân đang dần trở thành một xu hướng của giới trẻ hiện đại, khi các bạn trẻ ngày càng tò mò và hứng thú với việc tìm hiểu xem mình là người như thế nào, thuộc nhóm tính cách gì, có những đặc điểm gì nổi bật giúp tách biệt bản thân khỏi đám đông.

Đây là một điều đáng mừng và vô cùng được khuyến khích. Tuy nhiên, bạn đã thực sự hiểu được điều gì sẽ xảy ra khi bạn không hiểu bản thân mình chưa? Cùng đọc bài viết này để trả lời câu hỏi đó nhé.

1. ĐƯA RA LỰA CHỌN SAI LẦM

Chọn trường, chọn ngành, chọn nghề, chọn các mối quan hệ – cuộc đời là những sự lựa chọn liên tiếp nhau yêu cầu bạn phải thực sự tỉnh táo và sáng suốt để đưa ra các quyết định phù hợp nhất với bản thân mình. Và để làm được điều đó thì bạn cần hiểu rõ mình cần gì, muốn gì, có thể và không thể làm được gì.

Chọn sai ngành nghề

Lấy ví dụ gần gũi nhất là việc chọn ngành học. Thật quá dễ dàng để có thể đặt bút xuống và ghi đại tên một ngành học đang “hot” nào đó của một trường đại học cũng “hot” nào đó, rồi cứ thế mà học cho xong và lấy được tấm bằng. Thế nhưng, việc “chọn đại” và “học đại” mà không dựa trên sự thấu hiểu bản thân sẽ gây nên những hậu quả không đáng có, ví dụ như chán học, bỏ học, hoặc tệ hơn nữa là học xong không biết phải làm gì với tấm bằng. Nguyên nhân có thể là do ngành học trái với tính cách, sở thích, sở trường của bản thân, môi trường học quá “hướng ngoại” đối với một người hướng nội như bạn hoặc ngược lại, điều kiện học tập trong nước không thỏa mãn được mong muốn trở thành công dân toàn cầu của bạn,… Tất cả những điều đó đều xuất phát từ việc không hiểu bản thân, mà như vậy thì thật là phí hoài thời gian, tiền bạc và cả tâm lực phải không nào?

Thu hút những mối quan hệ chưa vững chắc

Tương tự đối với các mối quan hệ. Khi bạn hiểu được các giá trị cốt lõi của mình, bạn sẽ chủ động kết giao hoặc thu hút những người có cùng hệ giá trị, niềm tin, tư tưởng và mục đích với bạn, và những mối quan hệ dựa trên các giá trị chung thì sẽ vững chắc và bền lâu. Điều này sẽ giúp bạn tránh khỏi việc chia tay người bạn trai/bạn gái đã quen nhiều năm của mình vì nhận ra rằng bạn thì muốn thành lập một tổ chức phi lợi nhuận và cống hiến hết mình cho xã hội, còn họ thì muốn một cuộc sống gia đình êm ấm, an nhàn ở vùng ngoại ô.

2. MẤT PHƯƠNG HƯỚNG TRONG CUỘC SỐNG

Không hiểu rõ bản thân đồng nghĩa với việc không biết bản thân cần gì, muốn gì, thích gì, và hiển nhiên sẽ không đưa ra được những mục tiêu và kế hoạch cuộc đời, hoặc có chăng thì cũng là dựa trên ý muốn của cha mẹ và ý kiến của xã hội chứ không phải bản thân bạn. Mà đã thiếu đi mục tiêu và kế hoạch thì bạn sẽ mãi quẩn quanh trong một mê cung không có lối ra, không có một định hướng cụ thể cho mọi việc mà bạn đang làm và rồi lại tiêu tốn thời gian, tiền bạc.

Mê cung của những lựa chọn

Hãy tưởng tượng một viễn cảnh như thế này nhé. Hôm nay bạn đang học ngành sư phạm để trở thành giáo viên đúng với mong muốn của cha mẹ, nhưng rồi hôm sau bạn tình cờ đọc được một bài báo nói về tình trạng dư thừa nhân lực và thất nghiệp của ngành sư phạm, thế là bạn quyết định học thêm chứng chỉ kế toán với hy vọng sẽ dễ kiếm được việc hơn. Hôm sau nữa, bạn lại tình cờ xem qua video của một Youtuber “đình đám” chia sẻ rằng cuộc sống của họ đã thay đổi tích cực như thế nào khi quyết định bỏ học đại học và theo đuổi đam mê làm Youtuber của mình. Thế là bạn bảo lưu kết quả học tập và đầu tư hẳn một chiếc camera để dấn thân vào con đường mới này.

Hai tháng trôi qua, lượt xem và theo dõi của bạn chẳng tăng lên được tí nào và bạn cũng không kiếm được đồng nào từ việc làm video. Bạn bỗng nhận ra mình cũng không thực sự đam mê hay có tài năng gì ở mảng này, và rồi một bài viết với tiêu đề “Giới trẻ đổ xô đi làm Youtuber: Khi ánh hào quang làm mờ con mắt” thu hút ngay sự chú ý của bạn và trở thành lời an ủi cho bản thân. Bạn thầm nhủ: “Ai cũng muốn trở nên nổi tiếng mà đánh mất sự cân bằng trong cuộc sống và sự bình an trong tâm hồn. Nhưng mình không giống họ.” Và bạn quyết định bỏ hết tất cả để về quê “nuôi cá và trồng thêm rau”.

Nhưng liệu câu chuyện đã kết thúc ở đó chưa? Chắc chắn là không rồi, khi mà bạn vẫn còn chưa rõ mình thực sự muốn gì trong cuộc đời này.

3. SỢ MÌNH KHÔNG ĐỦ NĂNG LỰC CHO NHỮNG CƠ HỘI TỐT

Học bổng, cơ hội việc làm, lời mời làm việc, các trải nghiệm – tất cả đều là những cơ hội chỉ đến một hoặc rất ít lần trong đời mà nếu không biết nắm bắt sẽ khó mà lấy lại được. Đáng tiếc thay, những cơ hội quý báu như vậy lại dễ dàng bị bỏ qua chỉ vì không hiểu rõ bản thân. Cụ thể, bạn tình cờ nhìn thấy một bài đăng tuyển dụng với mô tả công việc và quyền lợi hoàn toàn phù hợp với nhu cầu và sở thích của bạn. Tuy nhiên, bạn không chắc rằng mình có đủ năng lực để đảm đương vị trí này, bạn sợ sẽ bị khiển trách hoặc chê cười, thậm chí bị đuổi việc vì năng lực yếu kém. Và thế là bạn bỏ qua bài tuyển dụng đó, thầm nhủ rằng sẽ ứng tuyển một ngày nào đó khi bạn đã cảm thấy sẵn sàng hơn, và dĩ nhiên ngày đó sẽ không bao giờ đến.

Hoặc là bạn được gia đình đầu tư cho đi học ở nước ngoài – một cơ hội tuyệt vời để làm giàu trải nghiệm của bản thân. Thế nhưng, sau khi nhìn sơ qua danh sách “dài dằng dặc” các câu lạc bộ, hội nhóm, sự kiện, hoạt động ngoại khóa đang diễn ra, thay vì chọn một vài cái để tham gia, bạn quyết định… ở yên trong nhà vì chẳng biết mình thích hoặc phù hợp với cái nào. Và thế là bốn năm đại học ở xứ người trôi qua mà chẳng tích lũy được thêm kiến thức hay kỹ năng gì.

4. KHÔNG KIỂM SOÁT ĐƯỢC CẢM XÚC CỦA BẢN THÂN

Mỗi người chúng ta đều có một “bộ” tính cách và tính khí riêng biệt mà chỉ có bản thân mới thấu hiểu và nắm bắt được. Các đặc điểm về tính cách này sẽ quyết định những cảm xúc nảy sinh và cách chúng ta phản ứng với mọi tình huống trong cuộc sống, tuy nhiên không phải lúc nào cũng theo hướng tích cực bởi vì nó hoàn toàn là bản năng của cơ thể. Do đó, hiểu được tính cách và tính khí của bản thân sẽ giúp bạn hình thành được những thói quen và hành vi ứng xử phù hợp hơn trong các tình huống nhất định để giảm thiểu việc phản ứng thái quá, hay nói cách khác là kiểm soát cảm xúc tốt hơn.

Ví dụ, bạn biết rằng mình dễ bị căng thẳng khi phải nói trước đám đông, thì bạn có thể tạo thói quen áp dụng phương pháp “ba hơi thở” giúp thư giãn thần kinh trước và trong lúc thuyết trình. Hoặc, một người với tính khí nóng nảy có thể thực hành thiền định để kiềm chế bản thân tốt hơn trong những khoảnh khắc “khó ở”.

Vì khó có thể thay đổi được tính cách và tính khí của bản thân, cho nên việc thấu hiểu và nắm bắt được chúng là vô cùng quan trọng trong việc hình thành nên những thói quen giúp điều chỉnh và kiểm soát cảm xúc và hành vi của bản thân tốt hơn, nhằm giảm thiểu những tình huống khó xử không đáng có.

5. THIẾU TỰ TIN VÀO BẢN THÂN

Cuối cùng, tất cả những điều trên sẽ dồn lại và khiến cho bạn càng lúc càng tự ti vào bản thân. Nhưng kể cả không có những điều trên thì ngay từ đầu, việc không hiểu bản thân đã khiến bạn thiếu tự tin rồi. Bạn không biết mình có những điểm mạnh nào để khoe ra, có những điểm yếu nào cần khắc phục hoặc giấu đi, có những mục tiêu và hoài bão nào để nói về bản thân mình, thì làm sao có thể tự tin và hiên ngang bước vào đời được phải không nào? Mà hậu quả của việc thiếu tự tin thì có lẽ chính bạn cũng đã biết rồi đó.

Vậy thì, bạn có còn lý do nào để không bắt đầu hành trình khám phá bản thân nữa không?

Tác giả: Đoàn Tử My