Cảm ơn Quý vị đã có mặt ngày hôm nay. Tôi xin phép bắt đầu bài phát biểu của mình.

Thưa Ngài Hiệu trưởng Bacow, đại diện các tập đoàn, thành viên Hội đồng quản trị, Hội cựu sinh viên,  các Khoa, Quý phụ huynh và các tân cử nhân:

Hôm nay là ngày tràn đầy niềm vui và rất nhiều lời chúc mừng. Một ngày dành riêng cho các bạn. Tôi rất hân hạnh khi có mặt ở đây và kể cho các bạn nghe về những trải nghiệm của riêng mình. Buổi lễ này đánh dấu sự kết thúc của một chương nhọc nhằn và có lẽ cũng khá khó khăn trong cuộc đời các bạn. Ngay lúc này, cánh cửa cho một chương mới đầy ly kỳ và cảm hứng đang mở ra.

Nhà văn người Đức Hermann Hesse đã có những lời tuyệt vời dành cho khoảnh khắc như vậy trong cuộc sống. Sau đây tôi xin phép trích dẫn lời của ông ấy bằng chính lối diễn đạt của mình. Hermann Hesse đã viết:

Trong mọi sự khởi đầu đều ẩn chứa một năng lực kỳ diệu

Để bảo vệ chúng ta và dẫn lỗi chúng ta trong cuộc sống.

Những lời này của Hermann Hesse đã truyền cảm hứng cho tôi khi tôi lấy được tấm bằng vật lý ở tuổi 24 vào năm 1978.

Đó là thời kỳ Chiến tranh Lạnh, khi thế giới bị chia thành Đông và Tây. Tôi lớn lên tại Đông Đức, chính xác hơn là Cộng hòa Dân chủ (CHDC) Đức. Thời ấy, phần đất này còn chưa được tự do và phải chịu sự kìm hãm của chế độ độc tài.

Người dân bị nhà nước áp bức và cai quản. Các thành phần phản đối chính trị bị đàn áp. Chính quyền CHDC Đức e sợ rằng người dân sẽ chạy trốn để tìm sự tự do đích thực. Vì lý do đó một bức tường bằng bê tông cốt thép – Bức tường Berlin được dựng lên. Bất cứ ai cố gắng vượt qua bức tường đều bị bắt hoặc thậm chí là bắn chết. Bức tường ngăn cách Berlin đã chia cắt một dân tộc và rất nhiều gia đình bị ly tán. Gia đình tôi cũng không phải ngoại lệ.

Công việc đầu tiên của tôi sau khi tốt nghiệp là một nhà vật lý ở Đông Berlin tại Học viện Khoa học. Tôi sống gần Bức tường Berlin. Tôi đi ngang qua bức tường mỗi ngày trên con đường từ viện về nhà. Phía sau bức tường là một Tây Berlin tự do. Ngày qua ngày, khi tôi đối diện với chính bức tường, tôi đều quay mặt đi vào giây phút cuối cùng và lặng lẽ đi về phía căn hộ của mình. Ngày nào tôi cũng thờ ơ với sự tự do trong những giây phút cuối trên đường về nhà. Không biết đã bao nhiêu lần, tôi tưởng tôi đã không thể chịu đựng được cái cảm giác bức bối bên trong mình.

Tôi không phải là kẻ chống đối. Tôi không chạy lên và đập vào tường, nhưng tôi cũng không phủ nhận sự tồn tại của nó, vì tôi không muốn tự dối mình. Bức tường Berlin giới hạn những lựa chọn của tôi. Nó đã thực sự cản đường tôi. Nhưng có một điều mà bức tường này không thể làm được trong ngần ấy năm: Nó không thể áp đặt giới hạn cho những suy nghĩ bên trong tôi. Tính cách của tôi, trí tưởng tượng, những mong muốn – đó là những điều không thể bị giới hạn bởi sự cấm đoán và ép buộc.

Sau đó vào năm 1989, trên khắp châu Âu, ý chí chung về tự do đã giải phóng sức mạnh phi thường . Hàng trăm nghìn người đã xuống đường ở Ba Lan, Hungary, Tiệp Khắc và cả ở CHDC Đức để biểu tình và đánh sập Bức tường Berlin. Điều mà nhiều người  thậm chí ngay chính bản thân tôi đã không nghĩ là có thể đã trở thành hiện thực. Ở nơi từng có bức tường tối ngăn cách, một cánh cửa đột nhiên mở ra. Khoảnh khắc tôi mong chờ cũng đã đến, để tôi bước qua cánh cửa tự do. Tôi không còn phải khước từ sự tự do vào bất kì phút giây nào nữa. Tôi có thể vượt qua rào cản và hòa mình vào thế giới rộng lớn, vĩ đại.

Thủ tướng Đức Angela Merkel phát biểu tại ĐH Harvard năm 2019 (nguồn: https://news.harvard.edu/gazette/story/2019/05/at-harvard-commencement-merkel-tells-grads-break-the-walls-that-hem-you-in/)

30 năm trước, trong những tháng bị ngăn cách với tự do, cá nhân tôi đã nghiệm ra rằng không có gì là mãi mãi. Các bạn tân cử nhân thân mến, trải nghiệm này là điều đầu tiên tôi muốn chia sẻ với các bạn hôm nay vì tương lai của các bạn: [1] Những gì có vẻ đã được ấn định và không thể thay đổi trên thực tế có thể thay đổi.

Và đối với cả những vấn đề lớn và nhỏ, mọi sự thay đổi đều bắt đầu từ tâm trí. Thế hệ cha mẹ tôi đã phải học điều này một cách đau đớn. Cha và mẹ tôi sinh năm 1926 và 1928. Khi họ ở độ tuổi như hầu hết các bạn ở đây hôm nay, là lúc sự rạn nứt của nền văn minh là Shoa [Holocaust] và Chiến tranh thế giới thứ hai vừa kết thúc. Nước Đức của tôi đã đem lại những đau khổ không thể tưởng tượng được cho châu Âu và thế giới. Làm thế nào mà người chiến thắng và kẻ bại trận vẫn không thể hòa giải trong nhiều năm? Nhưng thay vào đó, châu Âu đã trải qua hàng thế kỷ của xung đột. Kết quả đạt được là một trật tự hòa bình dựa trên các giá trị chung chứ không phải sức mạnh quốc gia.

Bất chấp tất cả các cuộc thảo luận và thất bại tạm thời, tôi tin chắc rằng người châu Âu chúng tôi đã đoàn kết vì những điều tốt đẹp hơn. Và mối quan hệ giữa người Đức và người Mỹ đã chỉ ra rằng những mối quan hệ thù địch đều có thể trở thành đồng minh.

Chính George Marshall đã góp phần không nhỏ vào việc này với một kế hoạch mà ông đã tuyên bố tại chính nơi này trong một bài diễn văn năm 1947. Quan hệ đối tác xuyên Đại Tây Dương với các giá trị dân chủ và nhân quyền đã mang lại cho chúng ta một thời kỳ hòa bình và thịnh vượng kéo dài hơn suốt 70 năm, và từ đó đôi bên đều có lợi. Và ngày hôm nay thì sao? Sẽ không lâu nữa trước khi các nhà lãnh đạo ở thế hệ tôi không còn là chủ đề của khóa học “Exercising Leadership”- “Kỹ năng lãnh đạo”, thay vào đó sẽ là tiêu đề của “Leadership in History” – “Lãnh đạo trong lịch sử”.

Những tân cử nhân Harvard khóa 2019 thân mến: Thế hệ của bạn sẽ phải đối mặt với những thách thức của thế kỷ 21 trong những thập kỷ tới. Các bạn là một trong số những người sẽ dẫn dắt thế giới vào tương lai. Bảo hộ mậu dịch và xung đột thương mại gây ra sự biến động  cho thương mại thế giới tự do và vì thế cũng là nền tảng cho sự thịnh vượng của chúng ta. Sự chuyển đổi kỹ thuật số ảnh hưởng đến tất cả các lĩnh vực trong cuộc sống. Chiến tranh và khủng bố dẫn đến việc di dân và di cư bắt buộc. Biến đổi khí hậu đe dọa tài nguyên thiên nhiên của hành tinh. Điều trên và những cuộc khủng hoảng là do con người gây ra. Vì vậy, chúng ta cần phải có những hành động cấp bách để thực sự giải quyết những thách thức này đối với nhân loại.. Nhưng mọi người phải làm tròn nghĩa vụ làm người của mình, nói đến đây tôi cũng tự phê bình bản thân mình vì tôi đã có thể làm tốt hơn. Vì vậy, tôi sẽ làm mọi thứ trong khả năng của mình để đảm bảo rằng nước Đức, sẽ đạt được mục tiêu trung hòa khí hậu vào năm 2050.

Sự thay đổi cho những điều tốt đẹp sẽ xảy ra nếu chúng ta cùng nhau giải quyết. Sự cô đơn không giúp chúng ta thành công. Và đây là điều thứ hai tôi dành cho bạn: [2] Hơn bao giờ hết, chúng ta phải suy nghĩ và hành động một cách đa phương thay vì đơn phương, và toàn cầu thay vì chỉ mỗi cho tổ quốc, quốc tế hơn là chủ nghĩa biệt lập. Tóm lại: hãy cùng nhau thay vì một mình.

Các bạn, những tân cử nhân thân mến, trong tương lai, sẽ có những cơ hội hoàn toàn khác so với thế hệ của tôi. Xét cho cùng, điện thoại thông minh của các bạn có thể có sức mạnh tính toán vượt trội hơn nhiều so với máy tính IBM phiên bản sao chép của Liên Xô, thiết bị mà tôi đã được phép sử dụng cho luận văn của mình vào năm 1986 tại CHDC Đức.

Ngày nay, chúng ta đang sử dụng trí thông minh nhân tạo [AI] để quét hàng triệu hình ảnh về các triệu chứng của bệnh – để chẩn đoán ung thư tốt hơn. Trong tương lai,  những robot có sự thấu cảm và cảm xúc có thể giúp bác sĩ và người chăm sóc tập trung vào nhu cầu cá nhân của từng bệnh nhân. Chúng ta không thể đoán trước ứng dụng nào sẽ khả thi, nhưng [AI] sẽ có những cơ hội phát triển phi thường.

Khóa tân cử nhân 2019 thân mến, về cơ bản sẽ tùy thuộc vào cách chúng ta tận dụng những cơ hội này như thế nào. Chính bạn sẽ là người quyết định cách chúng ta làm việc, giao tiếp, di chuyển, và thậm chí phát triển cuộc sống của chúng ta như thế nào.

Với tư cách là Thủ tướng Liên bang, tôi thường phải tự hỏi bản thân: Tôi có đang làm đúng không? Tôi đang làm điều gì đó vì nó đúng, hay chỉ vì nó có thể? Bạn nên tự hỏi mình điều đó lặp đi lặp lại – và đó là điều thứ ba của tôi dành cho bạn ngày hôm nay: [3] Chúng ta đặt ra các quy tắc của công nghệ hay công nghệ quyết định cách chúng ta tương tác? Chúng ta có tập trung vào con người trong phẩm giá của họ ở tất cả các khía cạnh của nó, hay chúng ta chỉ nhìn thấy khách hàng, nguồn dữ liệu, đối tượng giám sát?

Đây là những câu hỏi khó. Tôi đã nhận ra rằng, những câu hỏi khó có thể tìm ra những câu trả lời nếu chúng ta luôn nhìn thế giới qua con mắt của người khác; nếu chúng ta tôn trọng lịch sử, truyền thống, tôn giáo và bản sắc của mọi người xung quanh; nếu chúng ta kiên quyết giữ vững những giá trị bất kiên định của mình và hành động có tính hợp lý; và nếu chúng ta không phải lúc nào cũng làm theo những thôi thúc ban đầu của bản thân, ngay cả với tất cả áp lực để đưa ra quyết định nhanh chóng, mà thay vào đó dừng lại một chút, trầm tư, suy ngẫm, nghỉ ngơi.

Phải thừa nhận rằng cần phải có  một trái tim quả cảm để làm được những điều trên. Hơn bao giờ hết, nó đòi hỏi sự trung thực với người khác và – có lẽ quan trọng nhất – với chính bản thân chúng ta. Còn nơi nào tốt hơn ngay tại đây, tại nơi này để bắt đầu, nơi có rất nhiều người trẻ từ khắp nơi trên thế giới đang học hỏi, nghiên cứu và thảo luận về những câu hỏi của thời đại theo phương châm của Sự thật. Điều này ngụ ý rằng chúng tôi không mô tả dối trá là sự thật và sự thật là dối trá. Đồng thời, điều này cũng ngụ ý rằng chúng ta không chấp nhận bất bình là điều bình thường đối với chúng ta.

Nhưng điều gì, có thể ngăn cản bạn và điều gì có thể cản trở chúng ta làm điều đó? Một lần nữa, có những bức tường hiện hữu trong tâm trí chúng ta, những bức tường của sự ngu dốt và lòng hẹp hòi. Chúng tồn tại giữa các thành viên trong một gia đình cũng như giữa các nhóm xã hội, giữa những người có màu da, dân tộc, tôn giáo khác nhau. Tôi muốn chúng ta phá bỏ những bức tường này – những bức tường nhiều lần ngăn cách chúng ta tuyên truyền về thế giới mà chúng ta muốn sống cùng nhau.

Thành công hay không là tùy thuộc vào chúng ta. Vì vậy, các bạn thân mến, điều thứ tư tôi muốn nói là: [4] Không có gì là lẽ đương nhiên. Quyền tự do cá nhân của chúng ta không phải là hiển nhiên; dân chủ không tự thể hiện rõ; không hòa bình lẫn thịnh vượng.

Nhưng nếu chúng ta phá bỏ những bức tường ngăn cách giữa chính chúng ta, và nếu chúng ta mở rộng cánh cửa và đón nhận những khởi đầu mới, thì điều gì cũng có thể xảy ra. Tường có thể sụp đổ. Các chế độ độc tài có thể biến mất. Chúng ta có thể ngăn chặn sự nóng lên toàn cầu. Chúng ta có thể đánh bại cơn đói. Chúng ta có thể diệt trừ bệnh tật. Chúng ta có thể giúp mọi người, đặc biệt là trẻ em gái, được tiếp cận với giáo dục. Chúng ta có thể chống lại các nguồn cơn của sự xâm chiếm và di cư. Chúng ta có thể làm tất cả những điều này.

Vì vậy, trước tiên chúng ta đừng hỏi điều gì là sai hoặc điều gì đã luôn xảy ra. Trước tiên, chúng ta hãy hỏi điều gì là có thể và tìm kiếm điều gì đó trước đây chưa bao giờ được thực hiện.

Đó là những lời chính xác mà tôi đã nói vào năm 2005 trong tuyên bố đầu tiên của chính phủ, với tư cách là Thủ tướng Liên bang mới được bầu của Cộng hòa Liên bang Đức, với tư cách là người phụ nữ đầu tiên giữ chức vụ này, tại Hạ viện Đức, Quốc hội Đức.

Và chính bằng những lời này, tôi muốn chia sẻ với bạn điều thứ năm của tôi: [5] Chúng ta hãy tự ngạc nhiên với những gì có thể – chúng ta hãy tự ngạc nhiên với những gì chúng ta có thể làm.

Trong cuộc đời của tôi, chính sự sụp đổ của Bức tường Berlin gần 30 năm trước đã cho phép tôi bước ra thế giới. Vào thời điểm đó, tôi đã gác lại công việc của mình với tư cách là một nhà khoa học và dấn thân vào chính trị. Đó là một khoảng thời gian thú vị và kỳ diệu, cũng như cuộc sống của bạn sẽ thú vị và đầy phép màu. Nhưng tôi cũng có những lúc nghi ngờ và lo lắng. Tất cả chúng ta đều biết điều gì ở phía sau mình, nhưng không biết điều gì có thể xảy ra ở phía trước. Có lẽ bạn đang cảm thấy một chút như vậy giữa tất cả niềm vui của ngày hôm nay.

Do đó, với điều thứ sáu, tôi có thể nói với bạn điều này: [6] Thời điểm bạn có những thành tựu nổi bật cũng là lúc rủi ro ập đến. Buông bỏ cái cũ là một phần của sự khởi đầu mới. Không có sự bắt đầu nào mà không có kết thúc, không tồn tại ngày không có màn đêm, không có sự sống nào mà không có cái chết. Toàn bộ cuộc sống của chúng ta bao gồm sự khác biệt này, không gian giữa khởi đầu và kết thúc. Những gì ở giữa, chúng ta gọi là cuộc sống và trải nghiệm.

Tôi tin rằng chúng ta phải luôn chuẩn bị để kết thúc mọi thứ để cảm nhận sự kỳ diệu của sự khởi đầu và tận dụng tối đa cơ hội của mình. Đó là kinh nghiệm của tôi ở trường đại học, trong khoa học; và đó là những gì tôi đã trải qua trong lĩnh vực chính trị. Và ai biết được điều gì dành cho tôi sau cuộc đời là một chính trị gia? Nó hoàn toàn mở. Chỉ có một điều rõ ràng: Nó sẽ lần nữa là một cái gì đó khác và một cái gì đó mới.

Đó là lý do tại sao tôi muốn để lại điều ước này với bạn: [1] Hãy phá bỏ những bức tường của sự ngu dốt và lòng hẹp hòi, vì không có gì là tuyệt đối cả.

Sáu điều cần nhớ là:

[2] Cùng hành động vì lợi ích của một thế giới toàn cầu đa phương.

[3] Hãy tự hỏi bản thân: Tôi đang làm điều gì đó vì nó đúng hay đơn giản là vì nó có thể?

[4] Đừng quên rằng tự do không bao giờ là thứ có thể được coi là lẽ dĩ nhiên.

[5] Làm bản thân ngạc nhiên với những gì có thể.

[6] Hãy nhớ rằng sự cởi mở luôn đi kèm với rủi ro. Buông bỏ cái cũ là một phần của sự khởi đầu mới.

Và trên tất cả, không có gì có thể được coi là điều đương nhiên có sẵn; mọi thứ đều có thể.

Cảm ơn các bạn!

Bài viết gốc: https://www.americanrhetoric.com/speeches/angelamerkelharvardcommencementenglish.htm

Người dịch: Thảo Lưu