1. Sức khoẻ – mối quan tâm hàng đầu 

Hiện nay, sự bùng phát của những chủng virus mới và các bệnh hiểm nghèo chưa có thuốc chữa đã khiến mối quan tâm về sức khỏe ngày càng được nâng cao. Mọi người mong muốn tìm hiểu thông tin về sức khoẻ của chính mình và tích cực tham gia các hoạt động cải thiện, nâng cao sức khỏe . Chính vì lý do đó, health literacy, còn được gọi là “hiểu biết về y tế/sức khoẻ”, đã thu hút sự quan tâm của nhiều quốc gia trên thế giới. Trong đó có Nhật Bản, nơi nổi tiếng với trình độ dân trí cao, nhưng không có nghĩa là có hiểu biết sức khỏe. Rất khó để một người bình thường có thể đánh giá được sức khoẻ của chính mình mà không dựa vào bất kì một dữ liệu đo lường hay báo cáo kiểm tra sức khoẻ. Vào năm 1970, trung tâm kiểm tra sức khoẻ Toshiba đã phát triển dịch vụ xét nghiệm sức khoẻ đa pha tự động – AMHTS đầu tiên ở Nhật Bản, mở ra một bước ngoặc lớn trong việc kiểm tra sức khỏe định kỳ cho người dân [4]. Kể từ đó, việc khám sức khỏe đa giai đoạn được thực hiện hàng năm theo quy định của pháp luật ở cộng đồng và nơi làm việc tại Nhật Bản. Mỗi người dân sẽ nhận được báo cáo kết quả khám sức khỏe của mình trong vòng vài tháng sau khi kiểm tra. Các nhà cung cấp dịch vụ mong muốn người nhận đọc báo cáo kiểm tra của mình và thực hiện theo sự chỉ dẫn của bác sĩ hay những người có chuyên môn để nâng cao tình trạng sức khoẻ [4].

Bài viết của giáo sư Suka Maichi về mối quan hệ giữa sự hiểu biết về y tế/sức khoẻ, tiếp cận thông tin sức khỏe, hành vi sức khoẻ và tình trạng sức khỏe ở người Nhật đã nêu rõ: những người quan tâm tới hiểu biết y tế/sức khỏe thường xuyên nhận được đầy đủ thông tin về sức khỏe của bản thân, có xu hướng ít tiếp xúc với thuốc lá, rượu bia và thường xuyên vận động hơn [5]. Thêm vào đó, những nhân viên văn phòng tại Nhật Bản với ý thức cao về y tế/sức khỏe thường có lối sống lành mạnh, khả năng chống lại căng thẳng trong công việc tốt hơn. Có thể thấy rằng, hiểu biết về y tế/ sức khoẻ đóng vai trò vô cùng quan trọng trong việc nâng cao nhận thức của một cá nhân hay tập thể về sức khỏe của bản thân, thông qua đó nhằm cải thiện sức khỏe toàn diện dựa trên thông tin và chỉ dẫn của bác sĩ [5].

Nguồn: https://vacommunityhealth.org/health-literacy/

2. Sức khỏe tinh thần 

Mental health – sức khỏe tinh thần là một phần thiết yếu của sức khỏe con người, được định nghĩa là trạng thái không bệnh tật, các chức năng trong cơ thể đều được thực hiện và đạt được trạng thái cân bằng giữa bản thân với môi trường xung quanh. Sự thay đổi của các trạng thái còn phụ thuộc nhiều vào nhu cầu sức khoẻ cơ bản của mỗi người. Nhu cầu này có thể xuất phát từ chế độ dinh dưỡng, môi trường sống, xã hội và căng thẳng không cần thiết từ các tác nhân của môi trường [1]. Sức khỏe tinh thần còn bao gồm sự hài lòng, khi mỗi cá nhân có khả năng hình thành và duy trì mối quan hệ với những người xung quanh. Thêm vào đó, nó còn là khả năng quản lý cảm xúc, suy nghĩ tích cực và xử lý căng thẳng trong cuộc sống. Từ những khía cạnh trong cuộc sống, sức khỏe tinh thần dường như đóng một vai trò vô cùng quan trọng trong chặng đường phát triển và hình thành nhận thức của mỗi người [1]. Nó được xem như là một thước đo cho sự viên mãn, hài lòng với cuộc sống của chúng ta. Sự thiếu hụt sức khỏe tinh thần có thể dẫn đến những căn bệnh tâm lý với diễn biến nặng nề như: stress, trầm cảm hoặc thậm chí tệ hơn là ý định hoặc hành động tự sát.

Để duy trì được một sức khỏe tinh thần khỏe mạnh, liều thuốc hữu hiệu nhất là sự tương tác giữa cá nhân với xã hội hoặc môi trường xung quanh. Mỗi cá nhân ở trạng thái sức khỏe tinh thần tốt sẽ có ý thức rõ ràng về bản thân và người khác. Họ có thể hình thành các mối quan hệ tích cực khiến họ cảm thấy thoải mái trong cuộc sống cũng như môi trường làm việc. Từ đó, cốt lõi của của sức khỏe tinh thần được hình thành một cách rõ ràng hơn thông qua sự tin tưởng, năng lực, thành tích và sự hài hước [1]. Những cốt lõi này mang lại cho con người khả năng phát triển tâm lý, tình cảm, trí tuệ và tình thần. Thông qua đó giúp cho mỗi cá nhân phát triển và duy trì các mối quan hệ, thỏa mãn về mặt tình cảm và sự thấu hiểu, cảm thông với người xung quanh. Sự tương tác giữa cá nhân và xã hội là nền móng quan trọng trong việc xây dựng một cộng đồng khỏe mạnh, từ đó có thể thúc đẩy và phát triển sức khỏe tinh thần [1].

3. Sức khỏe tình dục

Theo tổ chức WHO, sexual health – sức khỏe tình dục được định nghĩa như là một trạng thái hạnh phúc về thể chất, tình cảm, tinh thần và xã hội liên quan đến tình dục. Nó không chỉ đơn thuần là sự khỏe mạnh về mặt thể chất, không bệnh tật, mà còn là cái nhìn tích cực đối với tình dục và các mối quan hệ, cũng như cách tiếp cận an toàn và thú vị với tình dục  [2]. Hay còn được hiểu như: “Nói không với bạo lực, phân biệt đối xử trong tình dục”. Để đạt được nấc thang của hạnh phúc trong sức khoẻ tình dục, các quyền căn bản nhất của tình dục đối với tất cả mọi người phải được tôn trọng, bảo vệ và thực hiện đầy đủ nhất [2].

Điểm mấu chốt của sức khỏe tình dục là nhận thức về tầm quan trọng của sức khỏe và đảm bảo ngăn ngừa các kết quả xấu có thể xảy ra. Những biện pháp an toàn trong quan hệ tình dục là phương pháp hữu hiệu nhất để bảo vệ sức khỏe toàn diện cho mỗi cá nhân. Sử dụng bao cao su là một phương pháp hiệu quả trong việc  bảo vệ mỗi cá nhân khỏi các nguy cơ mắc các bệnh lây truyền qua đường tình dục như HIV, giang mai, herpes (mụn rộp). Nhờ đó, mỗi cá nhân sẽ đạt được một đời sống tình dục an toàn và sự viên mãn trong quan hệ tình dục [2].

Tình dục là một nhu cầu tinh thần không thể thiếu của mỗi người, nó đem đến sự thỏa mãn, thú vị và cảm xúc mãnh liệt [3]. Nhưng điều quan trọng để đảm bảo sức khỏe tình dục là các mối quan hệ được xây dựng dựa trên sự tích cực và tôn trọng lẫn nhau. Điều này đã được chứng minh rất rõ trong bài viết “Sức khỏe tình dục ở Mỹ” của tác giả David, các mối quan hệ lành mạnh chính là yếu tố bảo vệ con người trước nhiều vấn đề sức khỏe [3]. Ngoài ra, nó cũng là nền tảng vững chắc để tham gia và thảo luận các vấn đề sức về khỏe tình dục.

Thừa nhận sức khỏe tình dục như là một yếu tố quan trọng của sức khoẻ tổng thể. Tình dục đáp ứng rất nhiều nhu cầu cá nhân, sinh sản trong xã hội, ảnh hưởng đến hành vi và sức khỏe của mỗi người. Bằng cách thừa nhận ảnh hưởng của tình dục đối với sức khỏe, chúng ta có thể khuyến khích những cách tiếp cận để phòng ngừa tình dục không lành mạnh thông qua các chương trình, dịch vụ, và các hoạt động mang tính giáo dục về sức khỏe tình dục trong cộng đồng. Những hoạt động ý nghĩa này sẽ nâng cao nhận thức của cộng đồng và đồng thời giúp cho chúng ta có cái nhìn toàn diện hơn về sức khỏe tình dục trong cuộc sống.

Tài liệu tham khảo:

[1] Bhugra, D., Till, A., & Sartorius, N. (2013). What is mental health? International Journal of Social Psychiatry, 59(1), 3–4. https://doi.org/10.1177/0020764012463315

[2] Ratini, M. (2019, December 18). Safe sex: Prevent hiv and other stds. WebMD. https://www.webmd.com/hiv-aids/safe-sex-preventing-hiv-aids-stds.

[3] Satcher, D., Hook, E. W., & Coleman, E. (2015). Sexual health in America. JAMA, 314(8), 765. https://doi.org/10.1001/jama.2015.6831

[4] Suka, M., Odajima, T., Okamoto, M., Sumitani, M., Igarashi, A., Ishikawa, H., Kusama, M., Yamamoto, M., Nakayama, T., & Sugimori, H. (2015). Relationship between health LITERACY, health information access, health behavior, and health status in Japanese people. Patient Education and Counseling, 98(5), 660–668. https://doi.org/10.1016/j.pec.2015.02.013

[5] Suka, M., Odajima, T., Okamoto, M., Sumitani, M., Nakayama, T., & Sugimori, H. (2014). Reading comprehension of health checkup reports and health literacy in Japanese people. Environmental Health and Preventive Medicine, 19(4), 295–306. https://doi.org/10.1007/s12199-014-0392-8

Tác giả: Minh Hiếu